Норвегия денгизидан 300 йиллик хазинага тўла кема топилди

Норвегия соҳиллари яқинида археологлар XVIII асрга оид ноёб кема қолдиқларини аниқлади. Мутахассислар ушбу топилмани Шимолий Европада шу кунгача учраган энг яхши сақланган юкка эга кемалардан бири сифатида баҳоламоқда. Айниқса, кема ичидаги юкнинг деярли ўзгармаган ҳолда сақланиб қолгани олимларда катта қизиқиш уйғотган.

Норвегия Маданий мерос бошқармаси директори Ханна Гейраннинг таъкидлашича, мазкур кемадаги юк Шимолий Европада аввал ҳеч қачон учрамаган даражада яхши ҳолатда сақланган. Унинг сўзларига кўра, бу каби топилма XVIII аср савдо кемалари тарихи ва ўша давр халқаро савдоси ҳақида янги маълумотлар бериш имконига эга.

Кашфиёт ҳақида ташкилот жорий йил июнь ойида расман маълум қилди. Кема қолдиқлари соатсоз ва масофадан бошқариладиган сувости аппаратлари (ROV) билан ишловчи кичик тадқиқот компанияси раҳбари Эспен Состад томонидан аниқланган.

Маълум қилинишича, кема Норвегиянинг жануби-шарқий соҳиллари яқинидаги Скагеррак бўғозида, денгиз сатҳидан тахминан 600 метр (1970 фут) чуқурликда ётибди. Сувости суратларида кема қолдиқлари орасида тахлаб қўйилган чинни идишлар ва бошқа қимматбаҳо буюмлар деярли бутун ҳолатда сақланганини кўриш мумкин.

Ханна Гейраннинг айтишича, XVIII асрга мансуб кемалардан бу даражада яхши сақланган юкни топиш жуда кам учрайди. Ҳозиргача кемадан катта миқдорда шикастланмаган хитой чинни идишлари, шунингдек, қандил қисмлари, қадаҳлар, шиша идишлар ва дон тўлдирилган бўчкалар аниқланган.

Бундан ташқари, археологлар қатор қилиб жойлаштирилган бир нечта яшикларни ҳам топишган. Аммо улар ҳозирча очиб ўрганилмаган. Мутахассислардан бирининг тахминига кўра, улардан бири тўқимачилик маҳсулотларини сақлаган бўлиши мумкин. Яна бир яшик ичида эса чой, доривор гиёҳлар ва турли дори воситалари каби органик маҳсулотлар бўлиши эҳтимоли юқори.

Тадқиқотчиларнинг таъкидлашича, юкнинг қарийб уч аср давомида шундай яхши ҳолатда сақланиб қолгани ҳайратланарли ҳолатдир. Бироқ замонавий балиқ овлаш траллари кема қолдиқларининг айрим қисмларига зарар етказгани ҳам қайд этилган.

Ҳозирча олимлар кема қаердан йўлга чиққан ва қайси манзилга кетаётганини аниқлай олмаган. Аммо топилган айрим буюмлар бу сирни очишга ёрдам бериши мумкин.

Мутахассисларнинг фикрича, хитой чинни буюмларидан ташқари бошқа қимматбаҳо маҳсулотлар Англия ёки Германиядан келтирилган бўлиши мумкин. Энг қизиқарли топилмалардан бири эса кема ошхонасида ишлатилган ғишт бўлиб, унда Германиянинг Любек шаҳрида XV асрдан 1772 йилгача фаолият юритган Lübecker Ratsziegelei ғишт ишлаб чиқариш корхонасининг муҳри сақланган.

Археологлар юкнинг ўша даврдаги аниқ қийматини ҳисоблаб чиқмаган. Бироқ уларнинг таъкидлашича, XVIII аср ўрталарида хитой чинни буюмлари Европада энг қиммат ва нуфузли товарлардан бири саналган. Кейинчалик эса улар ўрта табақа вакиллари учун ҳам нисбатан оммалаша бошлаган.

Бугунги кунда ушбу кема қолдиқларининг энг катта қиймати моддий эмас, балки тарихий ва маданий аҳамияти билан баҳоланмоқда. У расман муҳофаза қилинадиган маданий мерос объекти ҳисобланади.

Ханна Гейраннинг сўзларига кўра, олимлар олдиндаги тадқиқотлардан катта умид қилмоқда. Улар кема бағрида яна қанча ноёб буюмлар сақланиб қолганини аниқлашни режалаштирган. Сувости тасвирларида ҳатто чиннидан ясалган ажойиб лотос гули ҳайкалчаси ҳам кўзга ташлангани тадқиқотчиларнинг қизиқишини янада оширган.