Электр ва газдан кейин навбат сувгами? Сув нархлари бозор механизмларига ўтказиладими?

Ўзбекистонда давлат томонидан тартибга солинадиган тарифлар ва хизматларни босқичма-босқич эркинлаштириш (либерализация) сиёсати давом эттирилади. Энергия ресурслари — табиий газ ва электр энергияси нархлари оширилганидан сўнг, эндиликда сув таъминоти хизмати ҳам бозор механизмларига ўтказилиши режалаштирилмоқда. Бу ҳақда Ўзбекистон Марказий банки раиси Тимур Ишметов Британиянинг нуфузли Financial Times нашрига берган интервьюсида маълум қилди.

«Financial Times»га баёнот: Сув тарифларини қандай ўзгаришлар кутмоқда?

Марказий банк раҳбарининг таъкидлашича, ҳукумат нархларни бозор механизмлари асосида эркин шакллантириш бўйича бошланган стратегик йўналишни изчил давом эттиради:

• Сунъий ушлаб туришга чек қўйилади: Айни пайтда ҳукумат аҳолининг ижтимоий ҳолатини ҳисобга олиб, айрим муҳим хизматлар, жумладан, сув нархини муайян чегарада ушлаб турибди;

• Бозор механизмига босқичма-босқич ўтиш: Соҳанинг молиявий барқарорлигини таъминлаш ва тизимга инвестицияларни жалб этиш учун сув таъминоти нархлари ҳам босқичма-босқич эркинлаштирилади;

• Реформаларнинг узвийлиги: Нархларни либерализация қилиш орқали соҳадаги йўқотишларни камайтириш ва ресурслардан самарали фойдаланишни рағбатлантириш кўзда тутилган.

Энергетика ислоҳоти самараси ва регулятор хавотирда бўлган янги хавфлар

Тимур Ишметов молиявий барқарорлик ва инфляция кўрсаткичлари ҳақида тўхталар экан, қуйидаги муҳим жиҳатларни қайд этди:

• Ички инфляция жиловланди: Энергия ресурслари бозорида амалга оширилган тариф ислоҳотлари мамлакат ичидаги инфляциянинг асосий омилларини бартараф этишга жиддий туртки берди;

• Асосий таҳдид — ташқи бозорда: Айни вақтда Марказий банк учун асосий хавфлар ташқи геосиёсий ва иқтисодий омиллар билан боғлиқ бўлиб қолмоқда;

• Халқаро нархлар ва логистика босими: Дунё бозорида нефть ва озиқ-овқат маҳсулотлари нархининг кўтарилиши, шунингдек, глобал можаролар ортидан халқаро ташиш (логистика) харажатларининг қимматлашиши ички нарх-навога босим ўтказиши мумкин. Регулятор келгуси қарорларида мана шу хатарларни синчковлик билан ҳисобга олади.

Жамоатчилик скепсиси: Сув нархи кескин қимматлашадими?

Аввалроқ энергоресурслар тарифларининг оширилиши аҳоли ва бизнес харажатларига сезиларли таъсир кўрсатган эди. Шу сабабли сув нархларининг бозор механизмларига ўтказилиши ҳақидаги хабарлар тармоқ фойдаланувчилари орасида кескин муҳокамаларга сабаб бўлмоқда:

• Ижтимоий тармоқларда фуқаролар ушбу қарор ортидан сув тўловлари сезиларли даражада қимматлашиши мумкинлигидан хавотир билдирмоқда;

• Иқтисодчилар эса тарифларни бозорга мослаштириш билан бир қаторда, кам таъминланган ва эҳтиёжманд қатлам учун манзилли ижтимоий компенсация механизмларини пухта ишлаб чиқиш зарурлигини таъкидламоқда.

Сизнингча, ичимлик суви тарифларининг бозор механизмларига ўтказилиши соҳадаги хизмат сифатини яхшилайдими ёки аҳоли бюджетига янги оғир юк бўлиб тушадими? Сув исрофини камайтириш учун нархларни эркинлаштириш қанчалик тўғри қарор? Фикрларингизни изоҳларда қолдиринг!