Трамп Эрон билан ҳарбий тўқнашув ва Ҳурмуз бўғози назорати ҳақида очиқ гапирди

АҚШ Президенти Дональд Трамп Оқ уйда журналистлар билан мулоқот чоғида Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги тўғридан-тўғри ҳарбий қарама-қаршиликни Қўшма Штатлар учун «арзимас майда-чуйда нарса» (мелочь) деб баҳолади. Ушбу шов-шувли баёнот фонида Трамп эндиликда Эрон раҳбарияти билан ўт очишни тўхтатиш бўйича ҳеч қандай битим тузишдан манфаатдор эмаслигини, чунки АҚШ муҳим стратегик нуқта бўлган Ҳурмуз бўғозини деярли тўлиқ назорат остига олганини ва рақиб иқтисодиёти чуқур таназзулга учраганини таъкидлади.

«Бу уруш эмас, майда ҳарбий конфликт»: Вэнс ва Трампнинг баҳоси

Оқ уй етакчиси вазиятга нисбатан расмий Вашингтоннинг позициясини қуйидагича изоҳлади:

• Вице-президентнинг эҳтиёткорлиги: Аввалроқ АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс юз бераётган ҳарбий воқеаларни тўлақонли «уруш» сифатида тавсифламаслигини очиқ билдирган эди;

• Трампнинг кескин жавоби: Журналистларнинг ушбу тўқнашувни нима деб аташ кераклиги ҳақидаги саволига Трамп: «Мен буни ҳарбий низо деб атайман, чунки биз учун бу шунчаки арзимас майда-чуйда ишдир», — дея жавоб қайтарди (лавҳа C-SPAN канали орқали намойиш этилди);

• Келишувга интилишнинг йўқлиги: Президент Теҳрон билан ҳарбий ҳаракатларни тўхтатиш бўйича дипломатик мулоқотлар олиб боришга эҳтиёж сезмаётганини, чунки ҳозирги кучлар мувозанати Оқ уйни тўлиқ қаноатлантираётганини қўшимча қилди.

Ҳурмуз бўғози устидан назорат ва Эрон иқтисодиётининг қулаши

Трамп ҳарбий устунликни мустаҳкамлаган асосий стратегик омилларни маълум қилди:

• Дунё нефть дарвозаси қўлга олинди: Президентнинг сўзларига кўра, АҚШ ҳарбий-денгиз кучлари сайёрамиз нефть ташиш йўлининг энг муҳим артерияси бўлган Ҳурмуз бўғозини «деярли тўлиқ» ўз назоратига олган;

• Иқтисодиётнинг тўлиқ ҳалокати: Қақшатқич санкциялар ва қарама-қаршилик оқибатида Эрон молиявий тизими «тўлиқ крах» (ҳалокат) босқичини бошдан кечирмоқда;

• «Ер юзидан ўчириш» таҳдиди: 31 август куни Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси (КСИР) Вашингтонга қарата «янги ҳужумларингиз учун пушаймон бўласиз» деган баёнот бергач, Трамп Эронни «давлат сифатида ер юзидан супуриб ташлаш» билан очиқча пўписа қилган эди.

Февралдан бошланган жанглар ва барбод бўлган июнь сулҳи

Икки давлат ўртасидаги ҳарбий инқироз қисқа вақт ичида бир неча босқични босиб ўтди:

• Урушнинг бошланиши: АҚШ ва Эрон ўртасидаги фаол қуролли тўқнашувлар жорий йилнинг февраль ойида бошланган;

• Бузилган келишув: Июнь ойида томонлар ўт очишни тўхтатиш бўйича келишувга эришган бўлса-да, орадан атиги бир неча ҳафта ўтиб жанговар ҳаракатлар яна қайта аланга олди;

• Узоқ муддатли босим стратегияси: Трампнинг бу галги баёноти Вашингтон энди музокаралар столига эмас, балки Теҳронни иқтисодий ва ҳарбий жиҳатдан тўлиқ ҳолдан тойдириш стратегиясига суянаётганини кўрсатмоқда.

Сизнингча, Дональд Трампнинг Эрон билан тўқнашувни «арзимас майда-чуйда» деб аташи Қўшма Штатларнинг мутлақ устунлигини англатадими ёки Яқин Шарқдаги янада хавфлироқ портлашнинг дебочасими? АҚШнинг Ҳурмуз бўғозини назорат қилиши нефть нархлари ва дунё бозорига қандай таъсир кўрсатади? Фикрларингизни изоҳларда қолдиринг!