iPhone ҳужумга учради: Туркиянинг уч вазирига айғоқчи дастурлар орқали ҳужум уюштирилди

Халқаро кибермаконда давлат даражасидаги юқори мартабали мулозимларга қаратилган навбатдаги шов-шувли айғоқчилик можароси портлади. Бир томонда — дунёнинг энг ҳимояланган тизимларидан бири саналадиган Apple корпорациясининг шахсан огоҳлантириши: Туркия ҳукуматининг амалдаги нақ уч нафар вазирига қарашли iPhone смартфонлари тижорий шпионлик дастурлари орқали нишонга олингани маълум қилинди. Иккинчи томонда эса — Анқаранинг тезкор мудофааси: Туркия хавфсизлик хизматлари кучайтирилган ҳимоя ва миллий шифрланган иловалар туфайли бузғунчилар ҳукуматнинг махфий маълумотларига ета олмаганини таъкидламоқда. Таниқли журналист Рағип Сойлу ва «Yeni Şafak» нашри томонидан эълон қилинган бу маълумот қитъалараро кибер-урушлар янги босқичга чиққанидан дарак бермоқда. Хўш, Анқара элитасининг телефонларини бузишга кимлар уринди, Apple қандай қилиб 110 дан зиёд давлатни қамраб олган ҳужумни пайқади ва турк мулозимларини қандай қалқон асраб қолди?

Биринчи томон зарбаси: Apple’нинг шошилинч бонги ва тижорий шпионлик нишони

Купертино гиганти ўз тизимидаги заифликлар ва нишонга олинган сиёсий шахслар бўйича мислсиз кенг кўламли огоҳлантириш тўлқинини бошлади:

• 110 дан ортиқ мамлакатга огоҳлантириш: Apple августдан буён 110 дан зиёд давлатдаги юқори мартабали сиёсатчилар, фаоллар ва журналистларга уларнинг iPhone қурилмалари давлатлар ҳомийлигидаги илғор тижорий шпионлик дастурлари ҳужумига учрагани тўғрисида шошилинч хабарномалар юборди;

• Туркиянинг уч нафар вазири хавф остида: Компания Туркия ҳукуматининг уч нафар амалдаги вазирини шахсан огоҳлантириб, уларнинг гаджетларига нисбатан мақсадли киберҳужум уринишлари қайд этилганини билдирди;

• Номаълум ва кучли қурол: Ҳужумда айнан қайси шпионлик дастури (Pegasus, Predator ёки янги турдаги киберқурол) қўллангани расман очиқланмаган бўлса-да, бу даражадаги ҳужумлар одатда миллионлаб доллар турувчи махсус тизимлар ёрдамида амалга оширилиши маълум;

• Вазирлар исмларининг сир сақланиши: Хавфсизлик нуқтаи назаридан нишонга олинган вазирларнинг исм-шарифлари жамоатчиликка эълон қилинмади.

Иккинчи томон ҳимояси: Анқаранинг киберқалқони ва аппаратларни шошилинч алмаштириш

Туркия ҳукумати ва махсус хизматлари эса ҳужум муваффақиятсиз якунланганини ва вазият тўлиқ назоратда эканини билдирмоқда:

• «Бирорта ҳам маълумот сизиб чиқмади»: Туркия расмий вакиллари телефонларни бузиб кириш уринишлари бартараф этилганини ва хакерлар вазирларнинг маълумотларига кира олмаганини таъкидлади;

• Кучайтирилган ҳимоя ва миллий шифрлаш: Вазирларнинг аппаратларида стандарт тизимлар эмас, балки алоҳида хавфсизлик режимлари ва махсус ишлаб чиқилган шифрланган иловалар ишлагани ҳужумни қайтаришда ҳал қилувчи рол ўйнади;

• Шошилинч текширув ва янги телефонлар: Огоҳлантириш олинган заҳоти барча уч вазирнинг телефонлари зудлик билан мусодара қилиниб, чуқур экспертизадан ўтказилди ҳамда улар янги, хавфсиз қурилмаларга алмаштирилди;

• Давлат хавфсизлик протоколларини кескинлаштириш: Воқеа ортидан бутун турк ҳукумати аъзолари ва стратегик вазирликлар бўйлаб алоқа воситаларини ишлатиш бўйича чекловлар кучайтирилди.

«Бизнинг давлат мулозимларимиз оддий смартфонлардан фойдаланмайди. Уларда юқори даражада кодланган ва махсус ҳимояланган тизимлар мавжуд. Ҳужумчиларнинг ҳар қандай уриниши ана шу хавфсизлик деворига бориб урилди», — дея таъкидламоқда Анқарадаги расмий доиралар.

Миллиардлик шпионлик индустрияси ва миллий мудофаа кураши

Тарозининг бир томонида дунёнинг энг илғор разведка дастурлари ёрдамида давлат арбобларини яширин кузатув остига олишга уринаётган яширин кучлар ва Apple’нинг хавотирли бонги турган бўлса, иккинчи паллада мураккаб шифрлаш тизимлари орқали ҳужумларни қайтарган Туркия давлат хавфсизлик тизими турибди. Бу дуэл ҳатто энг қимматбаҳо ва ҳимояланган тижорий смартфонлар ҳам сиёсий мулозимлар учун тўлиқ кафолат беролмаслигини кўрсатди.

Сизнингча, Туркиянинг уч вазирига уюштирилган бу киберҳужум ортида қайси давлатлар ёки разведка тузилмалари турибди? Юқори мартабали сиёсатчиларга хорижий брендларнинг (масалан, Apple ёки Android) смартфонларидан фойдаланишни бутунлай тақиқлаб, фақат ёпиқ миллий алоқага ўтиш вақти келмадими? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва давлатлар ўртасидаги яширин кибер-уруш таҳлилини дўстларингизга улашинг!