25 сентябрь — Қозоғистонда миллий мотам куни: Манғистовдаги фожиа тафсилотлари

Қозоғистон Республикаси Каспий денгизи ҳудудида ҳарбий хизматчилар билан юз берган мудҳиш фожиа ортидан чуқур қайғу ва мотамга ботди. Қозоғистон президенти Қасим-Жомарт Тўқаев тегишли фармонни имзолаб, 25 сентябрь санасини мамлакат бўйлаб Миллий мотам куни деб эълон қилди. Бу ҳақда давлат раҳбарининг матбуот хизмати расмий маълумот тарқатди. Манғистов вилоятининг Каспий денгизи акваториясида 24 сентябрь куни ўтказилган ҳарбий машғулотлар чоғида об-ҳаво шароитининг кутилмаганда кескин ёмонлашиши, кучли довул ва кучайган тўлқинлар ҳарбийларнинг оғир бахтсиз ҳодисага учрашига олиб келди.

Агар Мудофаа вазирлигининг дастлабки хабарларида 9 нафар ҳарбий ҳалок бўлгани ва 3 нафари қутқарилгани айтилган бўлса, кейинроқ Манғистов вилояти ҳокимлиги фожиа масштаби янада каттароқ эканига аниқлик киритди: машғулот чоғида жами 17 нафар ҳарбий хизматчи муздек сувга тушиб кетган бўлиб, улардан 12 нафари ҳалок бўлган, яна икки нафар ҳарбийни қидириб топиш бўйича фавқулодда операциялар давом этмоқда.

Юз берган оғир йўқотиш сабабли Оқтов шаҳрида 25–27 сентябрь кунлари ўтказилиши керак бўлган шаҳар куни тантаналари ҳамда «Каспий денгизи – Дўстлик денгизи» халқаро фестивалининг очилиш ва ёпилиш гала-концертлари тўлиқ бекор қилинди. Ҳолат юзасидан зудлик билан жиноий иш қўзғатилиб, мудофаа тизимидаги хавфсизлик қоидаларига риоя этилиши юзасидан кенг кўламли тергов ҳаракатлари бошланди.

Хўш, Каспийдаги ҳарбий машғулотлар вақтида фавқулодда об-ҳаво прогнози нега инобатга олинмади, 17 нафар ҳарбийнинг сувга тушиб кетишига қандай техник ёки бошқарув хатолари сабаб бўлди ва тергов қандай саволларга жавоб изламоқда?

«12 қурбон, 25 сентябрь мотами ва бекор қилинган тантаналар»: Каспий фожиасининг 5 та асосий нуқтаси

Манғистов вилоятидаги денгиз фожиаси юзасидан энг муҳим расмий фактлар:

• 25 сентябрь — Миллий мотам куни: Президент Қасим-Жомарт Тўқаев ҳалок бўлган ҳарбийлар хотирасига бутун республикада миллий мотам эълон қилди;

• 12 нафар ҳарбий ҳалок бўлди: Каспий тўлқинлари остида қолган 17 нафар ҳарбийдан 12 нафари қурбон бўлди, 3 нафари қутқарилди, 2 нафарини қидириш давом этмоқда;

• Тўсатдан кўтарилган бўрон: 24 сентябрдаги машғулотлар вақтида шамол ва тўлқиннинг кутилмаган кескин кучайиши фавқулодда вазиятни келтириб чиқарди;

• Оқтовда барча байрамлар тўхтатилди: 25–27 сентябрга мўлжалланган «Каспий денгизи — Дўстлик денгизи» халқаро фестивали ва Оқтов шаҳри куни гала-концертлари расман бекор қилинди;

• Қатъий жиноий иш ва тергов: Мудофаа тизими масъулларига нисбатан ҳарбий хизмат хавфсизлиги талаблари ва эҳтиётсизлик бўйича жиноий иш очилди.

Каспийдаги фавқулодда ҳодиса динамикаси: Дастлабки хабарлар ва ҳокимликнинг якуний рақамлари таққоси

Манғистов вилоятидаги воқеалар ривожи ва аниқлаштирилган маълумотлар таснифи:

Ҳарбий ва хавфсизлик экспертизаси: Нега тинч даврдаги машғулот фожиа билан тугади?

Ҳарбий таҳлилчилар, денгиз хавфсизлиги экспертлари ва ҳуқуқшуносларнинг хулосалари:

• «Метеорологик огоҳлантириш ва инсон омили»: Денгиз машғулотлари ўтказилаётганда гидрометеорология хизматининг хабарлари биринчи даражали қонун ҳисобланади; тергов органлари машғулотларни режалаштирган командирлар кутилаётган кучли шамол ҳақида огоҳлантирилганмиди ёки йўқми деган саволга жавоб топиши керак; агар бўрон хавфи олдиндан маълум бўлган бўлса, машғулотларни бекор қилмаслик қўпол бепарволик ҳисобланади;

• Қутқарув анжомлари ва техник тайёргарлик: Сувда ҳаракатланувчи ҳарбий техникалар (БТР, қайиқлар ёки десант воситалари) тўлқинга қанчалик чидамли эди ва шахсий таркиб махсус қутқарув нимчалари ҳамда авариявий алоқа тизимлари билан таъминланганмиди деган масала диққат марказида бўлади; совуқ сув ва кучли оқим одамни бир неча дақиқада чарчатиб қўйиши маълум;

• Оқтовдаги байрамларни тўхтатиш — ахлоқий ва маданий қарор: Шаҳар куни ва халқаро фестивалларни бекор қилиш жамиятдаги оғриқли йўқотишга бўлган юксак ҳурмат ва ҳамдардликни англатади; бутун Қозоғистон халқи ушбу мусибатда ҳарбийларнинг оилалари билан бирдамлик намоён этмоқда;

• Қуролли Кучлардаги тизимли назорат: Ушбу ҳодиса Қозоғистон армиясида машғулотлар хавфсизлиги регламентини тубдан қайта кўриб чиқишга мажбур қилади; жиноий иш доирасида масъул лавозимдаги офицерлар ва штаб раҳбарларининг ҳаракатларига қатъий ҳуқуқий баҳо берилади.

Каспий бағрида юз берган ушбу кўнгилсиз воқеа тинчлик даврида ўз хизмат бурчини бажараётган ҳарбийлар ҳаёти қанчалик қимматли ва масъулиятли эканини яна бир бор ёдга солди.

Сизнингча, Каспий денгизидаги ушбу оғир фожиада кутилмаган табиат инжиқлиги кўпроқ роль ўйнадими ёки ҳарбий қўмондонликнинг хавфсизлик қоидаларига бепарволиги? Қозоғистон Қуролли Кучларида бу каби кўнгилсиз ҳолатларнинг олдини олиш учун машғулотлар тизимида қандай ўзгаришлар қилиш керак деб ўйлайсиз? Ҳалок бўлган ҳарбийлар яқинларига таъзия ва фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ҳамда юртимизга қардош давлатдаги ушбу оғир фожиа таҳлилини барча юртдошларимиз билан баҳам кўринг!