Глобал иқлим таҳдиди: Эль-Ниньо ҳодисаси туфайли 347 миллиондан ортиқ бола хавф остида

БМТнинг Болалар халқаро жамғармаси (UNICEF) глобал иқлим ўзгаришлари билан боғлиқ навбатдаги фавқулодда ҳисоботини эълон қилди. Унга кўра, Тинч океанидаги кучли табиий анамалия — Эль-Ниньо ҳодисасининг кучайиши оқибатида дунёнинг 100 та мамлакатида истиқомат қилувчи 347 миллиондан зиёд бола жиддий салбий таъсирлар гирдобида қолиши мумкин.

Халқаро ташкилот мутахассислари айниқса 2026 йилнинг октябрь—декабрь ойлари оралиғидаги уч ойлик даврни энг юқори хавф даражасига эга босқич сифатида баҳоламоқда.

Аномал об-ҳаво: Сув тошқинлари ва қақраган замин

ЮНИСЕФ таҳлилларига кўра, келгуси уч ой давомида сайёрамизнинг турли минтақаларида об-ҳавонинг меъёрдан ташқари кескин ўзгариши кузатилади:

• Икки қутбли хатар: Айрим ҳудудларда мисли кўрилмаган даражадаги намлик ва жала ёмғирлари ҳалокатли тошқинларни келтириб чиқарса, бошқа минтақаларда ўта қақроқ шароит ҳосил бўлиб, кенг кўламли қурғоқчилик хавфини туғдиради;

• Занжирли инқирозлар: Эль-Ниньо оқибатлари шунчаки об-ҳаво ўзгариши билан чекланмайди. У миллионлаб оилаларни ўз уй-жойларини ташлаб қочишга (мажбурий миграция), тоза ичимлик суви танқислигига, тўйиб овқатланмаслик ва эпидемиологик юқумли касалликларнинг тарқалишига олиб келади;

• Глобал статистика хавотири: ЮНИСЕФ ҳисоб-китобларига кўра, ҳозирнинг ўзидаёқ дунё бўйича жами 1,1 миллиард бола — яъни барча болаларнинг қарийб ярми — экстремал иссиқлик, қурғоқчилик ёки сув тошқинлари каби хавфли табиий омиллар таъсирида яшаб келмоқда.

Чўлларни гулзорга айлантирган сирли куч: Атакама феномени

Эль-Ниньо ҳодисасининг таъсир кўлами қанчалик мисли кўрилмаган эканини яқинда Жанубий Америкада қайд этилган ҳолат ҳам тасдиқлайди:

• Табиат мўъжизаси: Дунёнинг энг қуруқ нуқталаридан бири ҳисобланган Чилидаги Атакама чўлида Эль-Ниньо келтириб чиқарган рекорд даражадаги ёғингарчиликлар ортидан одатда қум ва тошлардан иборат бўлган замин улкан ва ранг-баранг гуллар уммонига айланди;

• Иқлим беқарорлиги белгиси: Бир қарашда ҳайратланарли кўринган бу манзара, аслида, сайёрамиздаги кўп йиллик табиий баланснинг бузилгани ва иқлимнинг олдиндан айтиб бўлмас даражада беқарорлашиб бораётганининг ёрқин исботи ҳисобланади.

Халқаро гуманитар ташкилотлар давлатлар ҳукуматларини зарур чораларни кечиктирмасдан кўришга, қурғоқчилик ва тошқинларга мойил ҳудудларда болалар ва заиф қатламларни ҳимоя қилиш бўйича тезкор ёрдам механизмларини фаоллаштиришга чақирмоқда.