Инсон саломатлиги ва вазн назорати фақатгина ликопчадаги калориялар миқдорига боғлиқ эмас. Тадқиқотлар шуни кўрсатадики, биз еяётган маҳсулотимиз ҳақида нима деб ўйласак, организмимиз айнан шунга мос равишда жавоб қайтаради. Zamin.uz ақл ва тана ўртасидаги ушбу сирли боғлиқлик ҳамда озишнинг психологик жиҳатларини таҳлил қилади.
Ақл ва иштаҳа: Мия қандай алданади?
Кўпчилик учун парҳез қилиш — бу доимий чеклов ва севимли ширинликлардан воз кечиш демакдир. Бироқ олимларнинг таъкидлашича, нима еяётганимиз ҳақидаги тасаввуримиз тўқлик ҳиссини белгиловчи асосий омилдир. Агар сиз паст калорияли, "парҳезбоп" таом еяётганингизга ишонсангиз, миянгиз қорнингиз тўйгани ҳақида сигнал беришга шошилмайди.
Мичиган университети профессори Эшли Герҳардтнинг қизиқарли ўхшатиши бор: "Юқори даражада қайта ишланган маҳсулотлар худди шовқинли оғир рок концертига ўхшайди. Улар инсон диққатини шунчалик ўзига тортадики, натижада мева ва сабзавотларнинг нозик 'классик мусиқасидан' завқланиш қийинлашиб қолади".
Стэнфорд тажрибаси: Гормонлар фикрга бўйсунадими?
Стэнфорд университети олими Алия Крам ўтказган тажриба дунё илм-фанида катта шов-шувга сабаб бўлди. Тажриба иштирокчиларига бир хил милкшейк берилиб, бир гуруҳга у "паст калорияли ва енгил", иккинчи гуруҳга эса "ўта мазали ва калорияга бой" деб таништирилган.
Натижалар ҳайратланарли: "мазали" ичимлик ичганларда очлик гормони — грелин даражаси кескин камайган. "Енгил" ичимлик ичганларда эса, гарчи иккала гуруҳ ҳам бир хил калория истеъмол қилган бўлса-да, грелин миқдори деярли ўзгармаган. Бу шуни англатадики, агар сиз таомдан қониқиш ҳосил қилмасангиз, организмингиз метаболизмни секинлаштиради ва сизда яна овқатланиш истаги пайдо бўлаверади.
Ёрлиқларнинг сеҳри ва айбдорлик ҳисси
Маҳсулот устидаги "соғлом" ёки "ширали" деган ёзувлар ҳам бизнинг иштаҳамизга таъсир қилади. Тадқиқотлар шуни кўрсатадики, "соғлом" деб белгиланган егуликларни истеъмол қилган одамлар ўзларини камроқ қониққан ҳис қилишади.
Яна бир муҳим жиҳат: шоколадли торт еб, ўзини айбдор ҳис қиладиган инсонлар, бу таомдан ҳузурланиб еганларга қараганда қийинроқ вазн ташлашади. Дэвид Робсоннинг таъкидлашича, ўзини ҳаддан ташқари тийиш кейинчалик назоратсиз равишда кўп овқатланишга (срыв) олиб келади.
Соғлом вазн учун олтин қоидалар:
Таомдан завқланинг: Егуликни фақат калориялар тўплами деб эмас, балки ҳузур бағишловчи неъмат деб қабул қилинг.
"Енгил" ва "Оз" сўзларидан қочинг: Бундай таърифлар онгостида сизни тўймасликка дастурлайди.
Табиийликка интилинг: Мева, сабзавот ва оқсилларга бой табиий маҳсулотлар танани ҳақиқий қониқиш билан таъминлайди.
Ўзингизни айбламанг: Вақти-вақти билан севимли ширинлигингизни ейиш ва ундан лаззатланиш руҳий ва жисмоний мувозанат учун фойдали.
Азиз муштарийлар, сиз овқатланаётганда калорияларни ҳисоблайсизми ёки таомнинг мазасидан ҳузурланасизми? Қайси усул сизга кўпроқ ёрдам беради?
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
