Оқми ёки жигарранг? Тухум ҳақидаги машҳур афсона очилди...

Супермаркетда тухум танлаётганда кўпчилик бир савол олдида тўхтаб қолади: оқ тухум яхшироқми ёки жигаррангими? Айримлар жигарранг тухумни табиий ва фойдали, оқ тухумни эса сифатсизроқ деб ҳисоблайди.

Аслида пўчоқ ранги тухумнинг таъми ёки озуқавий қийматини белгиламайди. Мутахассислар нуқтаи назаридан, рангдан кўра маҳсулотнинг янгилиги, бутунлиги ва товуқ қандай шароитда парваришлангани муҳимроқ.

Тухум ранги нимани англатади?

Тухум пўчоғининг ранги, асосан, товуқ зоти ва генетикасига боғлиқ. Худди одамларда кўз ёки соч ранги турлича бўлганидек, айрим товуқлар оқ, бошқалари жигарранг тухум қўяди.

Ҳатто кўкимтир ёки яшил тусдаги тухум қўядиган зотлар ҳам бор. Масалан, араукан товуқларининг тухумлари денгиз тўлқинига ўхшаш рангда бўлиши мумкин. Род-айленд каби зотлар эса одатда жигарранг пўчоқли тухум қўяди.

Бу ҳолат товуқхонанинг тозалиги, хўжаликнинг катта ёки кичиклиги ҳамда тухумнинг «уй шароитида» олингани билан белгиланмайди. Товуқ яхши парвариш қилинган тақдирда ҳам ўз зотига хос рангдаги тухумни қўяверади.

Жигарранг тухум фойдалироқми?

Оқ ва жигарранг тухумларнинг озуқавий таркиби, одатда, деярли бир хил бўлади. Уларда оқсил, ёғлар, холин, D витамини ва B гуруҳи витаминлари мавжуд.

Агар товуқлар ўхшаш шароитда яшаб, бир хил рацион билан озиқланган бўлса, пўчоқ ранги тухумнинг фойдасига жиддий таъсир кўрсатмайди.

Шунинг учун жигарранг тухумнинг ўзи автоматик равишда «табиийроқ» ёки «соғломроқ» дегани эмас. Оқ тухум ҳам худди шундай тўйимли маҳсулот бўлиши мумкин.

Таъмида фарқ бўладими?

Пўчоқ ранги тухум таъмини ўзгартирмайди. Бироқ товуқнинг нима билан озиқлангани сариқнинг ранги ва таъмига маълум даражада таъсир қилиши мумкин.

Рациони турли озуқаларга бой бўлган товуқ тухумининг сариғи тўқроқ кўриниши эҳтимол. Аммо сариқнинг жуда ёрқин ранги ҳам ҳар доим тухумнинг фойдалироқ эканини англатмайди.

Таъмига тухумнинг янгилиги, уни сақлаш шароити ва тайёрлаш усули ҳам таъсир кўрсатади.

Нега жигарранг тухум қимматроқ?

Кўплаб дўконларда жигарранг тухумлар оқ тухумларга нисбатан қимматроқ сотилади. Бу ҳолат уларнинг озуқавий жиҳатдан устун экани билан эмас, ишлаб чиқариш харажатлари билан боғлиқ бўлиши мумкин.

Жигарранг тухум қўядиган айрим товуқ зотлари йирикроқ бўлиб, кўпроқ озуқа истеъмол қилади. Натижада уларни парваришлаш харажати ҳам ошади ва бу маҳсулот нархида акс этади.

Бундан ташқари, харидорлар орасида «жигарранг тухум — қишлоқ тухуми» деган тушунча кенг тарқалган. Талаб юқорилиги ҳам нархга таъсир қилиши мумкин.

Тухум танлаганда нимага қараш керак?

Рангдан кўра қуйидаги белгилар муҳимроқ:

• ишлаб чиқарилган ёки сараланган сана;

• пўчоқнинг ёрилмаган ва бутун экани;

• маҳсулотнинг тўғри ҳароратда сақлангани;

• ишлаб чиқарувчи ва қадоқдаги маълумотлар;

• тухумнинг тоифаси ва ҳажми.

Пўчоғида ёриқ бўлган тухумни харид қилмаслик маъқул. Чунки ёриқ орқали турли микроорганизмлар маҳсулот ичига кириши мумкин.

Тухумни уйга олиб келгач, уни барқарор ҳароратда сақлаш ва ишлатишдан олдин ташқи ҳолатини текшириш лозим.

Асосий фарқ рангда эмас

Оқ ва жигарранг тухум ўртасида танлов қилганда ташқи кўринишга ортиқча маъно юклаш шарт эмас. Пўчоқ ранги — товуқ зотининг хусусияти, холос.

Энг муҳим савол тухум қандай рангда экани эмас, балки унинг қанчалик янги, бутун ва тўғри сақланганидир. Шунинг учун тухумни фақат кўз билан эмас, қадоқдаги маълумотларни ўрганиб танлаш мақсадга мувофиқ.