АҚШ Хитойнинг Мооншот компаниясини интеллектуал мулк ўғирлигида айблаб, санкция билан таҳдид қилди

АҚШ Молия вазирлиги Хитойнинг сунъий интеллект (AI) соҳасидаги етакчи стартапларидан бири — Мооншот компаниясига нисбатан кескин чоралар кўрилиши мумкинлигидан огоҳлантирди. Вашингтон маъмурияти Хитой компаниясини Американинг Anthropic лабораториясига тегишли Fable моделини ноқонуний равишда "дистиллаш" (нусха кўчириш орқали ўқитиш)да айбламоқда. Бу ҳолат икки давлат ўртасидаги технологик совуқ урушнинг янги босқичга чиққанидан далолат беради. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

АҚШ Молия вазири Скотт Бессент Х платформасидаги ўз саҳифасида "Очиқ кодли дастурлар Америка интеллектуал мулкини ўғирлаш учун рухсатнома эмас" дея баёнот берди. Унинг сўзларига кўра, агар Хитой фирмалари яширин равишда саноат миқёсидаги ўғирликни амалга оширгани исботланса, улар АҚШнинг қора рўйхатига (Энтитй Лист) киритилади ва қатъий санкцияларга дучор бўлади. TechCrunch нашри ушбу можарога Оқ уй расмийларининг айбловлари сабаб бўлганини ёзмоқда.

Модел дистиллаш ва технологик ўғирлик

Модел дистиллаш — бу кичикроқ ва самаралироқ AI моделини каттароқ ва ақллироқ моделнинг натижалари асосида ўқитиш усули ҳисобланади. Гарчи бу усул технология оламида оптималлаштириш учун кенг қўлланилса-да, АҚШ расмийлари Мооншот буни рухсатсиз ва интеллектуал мулк ҳуқуқларини бузган ҳолда амалга оширган деб ҳисобламоқда. Хусусан, Мооншот тақдим этган янги Кими K3 модели Anthropic компаниясининг Fable модели ютуқларини ўзлаштирганликда гумон қилинмоқда.

Бундан ташқари, Оқ уйнинг фан ва технологиялар бўйича масъул ходими Майкл Кратсиос Мооншот компаниясини экспорт назоратини четлаб ўтганликда ҳам айблади. Маълумотларга кўра, компания Таиланд орқали NVIDIA корпорациясининг энг замонавий GB300 серверларига кириш имконига эга бўлган. Ваҳоланки, NVIDIA Blackwell авлодига мансуб ушбу чипларни Хитой компанияларига сотиш АҚШ қонунчилиги билан тақиқланган.

Вашингтондаги баҳслар ва оқибатлар

Ушбу можаро АҚШ сиёсий доираларида Хитойнинг очиқ кодли моделларига нисбатан муносабатни кескинлаштирди. OpenAI стратегик келажак бўлими раҳбари Деан Балл каби мутахассислар Американинг технологик устунлигини сақлаб қолиш ва миллий хавфсизликни таъминлаш учун Хитойда ишлаб чиқилган очиқ вазнли моделлардан фойдаланишни чеклаш ёки бутунлай тақиқлаш кераклигини таъкидламоқда.

Шу билан бирга, баъзи мустақил экспертлар Мооншот компаниясининг Кими K3 модели қисқа вақт ичида фақат дистиллаш орқали яратилганига шубҳа билан қарамоқда. Чунки Fable модели жорий йилнинг июль ойида оммага тақдим этилган, K3 эса орадан кўп ўтмай эълон қилинган эди. Агарда Хитой моделлари ҳақиқатдан ҳам Американинг энг илғор ишланмалари билан рақобатлаша олса, бу АҚШ сунъий интеллект лабораторияларининг миллиардлаб долларлик инвестиция талаб қилувчи бизнес моделларини хавф остига қўйиши мумкин.

Ҳозирча Мооншот ва АҚШ Молия вазирлиги расмий сўровларга батафсил жавоб бермаган бўлса-да, вазиятнинг кескинлашиши глобал технология бозорида янги чекловлар ва савдо тўсиқлари пайдо бўлишига олиб келиши кутилмоқда. Ўзбекистонлик мутахассислар учун ҳам ушбу жараён муҳим, чунки AI соҳасидаги глобал чекловлар келгусида очиқ кодли технологиялардан фойдаланиш имкониятларига таъсир кўрсатиши мумкин.