Камбағалликни қисқартиришда инқилобий ўзгаришлар — «Гарови борми?» дейилмайди энди

Президент Шавкат Мирзиёев ҳузурида камбағалликни қисқартириш ва аҳоли бандлигини таъминлаш бўйича мутлақо янги тизим жорий этилишига бағишланган тарихий йиғилиш бўлиб ўтмоқда. Давлат раҳбарининг топшириғига биноан, республика иқтисодий комплексининг барча раҳбарлари тўлиқ таркибда икки ҳафта давомида Хоразм вилоятида қолиб, камбағаллик билан ишлаш механизмини ичидан ўрганди. Ушбу таҳлиллар асосида бутун мамлакат бўйлаб кучга кирадиган янги тизим, туманларга берилаётган мисли кўрилмаган мустақиллик ва молиявий ваколатлар эълон қилинди.

Хоразмдаги ҳақиқий манзара: 9,5 мингта бўш иш ўрни ва 48 минг бола тақдири

Икки ҳафталик ўрганишлар давомида Хоразм вилоятидаги 81 минг нафар камбағал аҳоли, яъни 19 минг оиланинг турмуш шароити чуқур таҳлил қилинди:

• Ишсизлик ва бўш ўринлар зиддияти: Ўрганилган оилаларда 12 минг нафар ишсиз ва 10 минг нафар даромади паст фуқаро борлиги аниқланди. Айни пайтда вилоятдаги тадбиркорларнинг ўзида 9,5 мингта бўш иш ўрни мавжуд (қурилишда — 4 минг, хизмат кўрсатишда — 3 минг ва саноатда — 2,5 минг ишчига эҳтиёж бор);

• 10–15 минг кишининг даромадини ошириш имконияти: Аҳолини корхоналар талабига мос ҳолда тезкор касбга ўқитиш орқали шунча одамни даромадли қилиш мумкинлиги белгиланди;

• Болалар ва ёшлар билан ишлаш: Камбағал оилаларда 48 минг нафар бола тарбияланмоқда. Ҳар бир туманда 1–2 та техникум ва 4–5 та ўқув маркази бўлишига қарамай, ушбу ёшларни эрта касб-ҳунарга жалб қилиш бўйича махсус дастур бўлмаган. Эндиликда улар учун мактаб ва ўқув марказларида бепул тўгараклар очилади;

• Аёллар ва кексалар парвариши: 10 мингдан зиёд аёл бола парвариши сабабли ишлай олмайди (боғча қамрови бундай оилаларда 75 фоизга ҳам етмайди). Шунингдек, 526 нафар қаровга муҳтож кекса ва ногиронлиги бор шахсга ижтимоий ёрдам кучайтирилиб, уларни парваришлаётган оила аъзоларининг ишлашига шароит яратилади;

• Дуал таълим: 646 нафар коллеж ва олийгоҳ талабаси ҳудуддаги янги ишлаб чиқариш лойиҳалари асосида ўқиш билан бирга амалиёт ўтаб, даромад топади.

Ҳокимлар ҳафтада 3 кун далада ва маҳаллада: «Гарови борми?» деган савол тақиқланади

Хоразм тажрибаси эндиликда барча ҳудудларга татбиқ этилади ва ижро тизими фавқулодда иш тартибига ўтади:

• Ҳафтада 3 кун фақат камбағаллик масаласи: Вилоят, туман ва шаҳар ҳокимлари бутун иқтисодий комплекс раҳбарлари билан биргаликда ҳафтанинг уч кунини фақат камбағалликни қисқартириш ва иш ўринлари яратишга бағишлайди;

• Туман штаблари ташкил этилади: Ҳар бир ҳудудда ҳоким бошчилигида махсус штаб тузилиб, банклар ва бандлик бўлимлари унга бириктирилади;

• Банкирлар ва ҳоким ёрдамчиларига кескин танқид: Масъуллар ҳамон янги молиявий воситаларни — лизинг, факторинг, кафолат, суғурта ва айланма маблағни тушунмаётгани кўрсатиб ўтилди. «Ҳоким ёрдамчилари ва банкирлар лойиҳа тайёрлашдан олдин ҳамон тадбиркорга “Гарови борми?” деган саволни қўймоқда», — дея танқид қилди давлат раҳбари. Кредит қайтариш графиклари эндиликда бизнеснинг хусусиятига (деҳқончилик, савдо ёки ишлаб чиқариш) қараб индивидуал белгиланади.

Туманлар ихтиёрига 3,2 триллион сўм ва 5 миллиард сўмгача гаровсиз кредит

Янги тизимнинг энг муҳим инқилобий жиҳати — маблағ ва қарор қабул қилиш ваколатининг тўлиқ туман даражасига туширилиши бўлди:

• Штаблар ваколатидаги 3,2 триллион сўм:

  • Оилавий тадбиркорлик ресурслари — 1 трлн 370 млрд сўм;

  • Учта «дафтар» маблағлари — 760 млрд сўм;

  • Ёшлар тадбиркорлиги — 450 млрд сўм;

  • Тадбиркорлик компанияси компенсация қолдиғи — 300 млрд сўм;

  • Камбағаллик жамғармаси — 240 млрд сўм;

  • Бандлик жамғармаси — 100 млрд сўм.

• Тўлиқ мустақиллик: Туман штаби кредитнинг нақд ёки нақдсиз берилишини, тўлов муддатини узайтиришни, субсидия ёки фоизсиз ссуда ажратишни Тошкентдан рухсат сўрамасдан, жойида мустақил ҳал қилади;

• Лидер тадбиркорларга улкан имтиёз: Камбағал оилаларни даромадли қилган бизнес вакилларига катта йўл очилди — 10 та оила билан кооперация қилган тадбиркорга 500 миллион сўмгача, 100 та оилани банд қилган тадбиркорга эса 5 миллиард сўмгача мутлақо гаровсиз кредит ажратилади;

• Кредит тарихи бузилганларга «яшил чироқ»: Илгари кредит тўловида кечикиш бўлган эҳтиёжманд оилаларнинг лойиҳалари ҳам индивидуал ўрганилиб, уларга қайта имтиёзли маблағ берилади.

Ушбу мисли кўрилмаган ислоҳот марказдан бошқариладиган эски бюрократик занжирни узиб, ҳар бир туманга ўз муаммосини катта молиявий ресурслар билан мустақил ҳал этиш имконини беради.

Сизнингча, туманларга 3,2 триллион сўмлик ваколат берилиши ва ҳокимларнинг ҳафтада уч кун маҳаллада бўлиши камбағалликни тезроқ бартараф этишга ёрдам берадими? Маҳаллангиздаги етакчи тадбиркорлар 100 талаб оилани иш билан таъминлаб, 5 миллиардлик гаровсиз кредит олишга тайёрми? Фикрларингизни изоҳларда қолдиринг!