Кешбек ортида 4,7 млрд сўмлик ўғирлик: Тошкентда яширин схема фош бўлди

Тошкентда қалбаки харид чекларини сотиш орқали бюджетдан қарийб 4,7 миллиард сўм олингани айтилмоқда. Бош прокуратура ҳузуридаги Департамент ва Солиқ қўмитаси ҳамкорлигида ўтказилган текширувда умумий қиймати 86,2 миллиард сўмлик сохта савдо операциялари аниқланган.

Дастлабки маълумотларга кўра, амалда мавжуд бўлмаган харидлар назорат-касса машиналаридан ўтказилиб, чиқарилган чеклар Telegram орқали сотилган. Схемада ижтимоий ҳимоя реестрига киритилган фуқаролар учун мўлжалланган юқори миқдордаги кешбекдан фойдаланилган.

76,2 миллиард сўмлик харид қоғозда яратилган

Департаментнинг Тошкент шаҳар бошқармаси ўтказган терговга қадар текширувда МЧЖ масъуллари 76,2 миллиард сўмлик маҳсулотлар харид қилингани ҳақида сохта маълумотлар расмийлаштиргани аниқланган.

Гўёки амалга оширилган савдолар онлайн назорат-касса машиналари орқали кирим қилиниб, улар бўйича фискал чеклар чиқарилган. Бироқ расмий идора талқинига кўра, чеклар ортида ҳақиқий товар айирбошлаш ёки реал харид бўлмаган.

Қалбаки чеклар кейинчалик Telegram’даги канал ва гуруҳлар орқали ижтимоий ҳимоя реестрига киритилган шахсларга 70 мингдан 150 минг сўмгача сотилган.

Схема иштирокчилари чек учун нисбатан кичик маблағ олади, уни рўйхатдан ўтказган шахс эса бюджетдан анча катта кешбекка эга бўлади. Асосий зарар эса давлат маблағлари ҳисобидан қопланади.

7,5 миллиард ҳисобланиб, 4,1 миллиарди тўланган

Мазкур чеклар Soliq Mobile иловасида рўйхатдан ўтказилиши натижасида 7,5 миллиард сўм кешбек ҳисобланган.

Шундан 4,1 миллиард сўм фуқароларга тўлаб берилган ва кейинчалик ўзлаштирилгани айтилмоқда. Қолган маблағ тўловга чиқарилгани ёки тизим томонидан тўхтатилгани ҳақида ҳозирча батафсил маълумот берилмаган.

Ижтимоий ҳимоя реестрига киритилган фуқаролар айрим ижтимоий аҳамиятга эга маҳсулот ва хизматларни харид қилганда одатдаги 1 фоиз ўрнига 12 фоизлик ижтимоий кешбек олиши мумкин. Механизм аҳолининг эҳтиёжманд қатламини қўллаб-қувватлаш учун жорий этилган.

Айнан юқори фоизли қайтарим қалбаки чек сотувчилари учун ушбу тизимни жозибадор нишонга айлантирган бўлиши мумкин.

Чилонзорда яна 640,8 миллион сўмлик ҳолат

Шунга ўхшаш иккинчи схема Департаментнинг Чилонзор туман бўлими томонидан аниқланган.

Бу ҳолатда гумонланувчилар 10 миллиард сўмлик сохта харидларни назорат-касса тизими орқали расмийлаштириб, чиқарилган чекларни 100–150 минг сўмдан сотгани айтилмоқда.

Улар асосида:

• 1 миллиард сўм кешбек ҳисобланган;

• 640,8 миллион сўм тўлаб берилган;

• ушбу маблағ бюджетдан ўзлаштирилгани гумон қилинмоқда.

Иккала ҳолат қўшилганда қалбаки харидлар айланмаси 86,2 миллиард сўмга, ҳисобланган кешбек 8,5 миллиард сўмга етган. Амалда тўланган маблағ эса 4 миллиард 740,8 миллион сўмни ташкил қилган.

Нега чекни сотиб олиш ҳам хавфли?

Солиқ қўмитаси фуқароларни ижтимоий тармоқлар ёки бошқа шахслардан сотиб олинган чекларни Soliq иловасида рўйхатдан ўтказмаслик ҳақида аввал ҳам огоҳлантирган.

Расмий тушунтиришга кўра, фақат фуқаронинг ўзи амалга оширган харид ёки ҳақиқатда фойдаланган хизмати учун берилган чек рўйхатдан ўтказилиши керак. Бошқа шахсдан сотиб олинган қалбаки чекдан фойдаланиш қонунбузарлик бўлиб, жавобгарликка сабаб бўлиши мумкин.

Тизим шубҳали фойдаланувчиларни алоҳида реестрга киритиш имконига ҳам эга. Бундай ҳолатда чекнинг қонуний эгаси харидни айнан ўзи амалга оширганини тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этиши талаб қилиниши мумкин.

Шу сабаб «арзон чек сотиб олиб, осон пул ишлаш» таклифи фуқаронинг ўзи учун ҳам молиявий ва ҳуқуқий хавф туғдиради.

Бу якка ҳолат эмас

Soliq Mobile орқали қалбаки кешбек олиш схемалари бошқа ҳудудларда ҳам аниқланган.

Департамент июнь ойида Андижонда сохта операциялар орқали 35,1 миллиард сўм бюджет маблағи талон-торож қилинганини хабар қилган. Фарғонадаги бошқа ҳолатда эса 211 мингдан ортиқ фуқарога 28,5 миллиард сўм кешбек ҳисобланиб, шундан 3,2 миллиард сўми тўлангани аниқланган.

Бу рақамлар муаммо бир нечта қалбаки чек билан чекланмаслигини кўрсатади. Сохта корхоналар, онлайн касса аппаратлари, Telegram орқали чек савдоси ва учинчи шахсларнинг Soliq аккаунтларидан фойдаланиш ягона занжирга бирлаштирилмоқда.

Тошкентдаги икки ҳолат бўйича ҳозирча терговга қадар текширув ҳаракатлари давом этмоқда. Иштирокчиларнинг айби ва ҳар бир шахснинг схемадаги роли суднинг қонуний кучга кирган ҳукми билан белгиланади.

Кешбек аҳолига харидининг бир қисмини қайтариш учун яратилган эди. Аммо қоғоздаги 86 миллиард сўмлик сохта савдо уни айримлар учун бюджетдан пул чиқариш воситасига айлантиргани гумон қилинмоқда.

Фикрингизни изоҳда қолдиринг ва мақолани танишларингизга Telegram ёки бошқа ижтимоий тармоқларда улашинг!