Қабристонларнинг бирида ёзилган тўрт қатор шеър бутун жамиятни ларзага солмоқда

Ижтимоий тармоқларда тарқалиб, миллионлаб юртдошларимизнинг юрагини титратган ва кўзларига ёш келтирган оддийгина тўрт қатор мисра бугун жамиятимизнинг энг оғриқли, йиллар давомида яшириб келинган маънавий ярасини яна бир бор очиб ташлади. Қабристонлардан бирида қайд этилган мисра қуйидагича:

«Бир кило қўй гўштин олмоқлик азоб,

Йўлингга термулган онангга атаб.

Кўз юмиб дунёдан ўтгандан сўнг-чи,

Ўнлаб қўй сўямиз бўлсин деб савоб».

Ушбу тўртлик минглаб одамларни чуқур ўйга толдирди. Бу шунчаки қалам аҳлининг бадиий ижоди эмас, балки орамиздаги кўплаб инсонларнинг ҳаётида учрайдиган аччиқ ҳақиқат, ота-она ҳаётлигида меҳр, эътибор ва бир бурда иссиқ овқатни қизғониб, улар дунёдан ўтгач, «эл кўрсин»га дастурхон ёзишдек риёкорликнинг шафқатсиз фош этилишидир. Тириклигида йўлига кўз тикиб, фарзандининг ширин сўзига зор бўлиб яшаган оналарнинг ҳақини улар қабрга кирганидан кейинги дабдабали маросимлар билан ювиб бўладими? Хўш, биз қачон ота-онани тириклигида қадрлашни ўрганамиз, жамиятимиздаги сохта урф-одатлар ва дабдабабозлик қачон барҳам топади ва асл фарзандлик бурчи нимадан иборат?

«Тирикликдаги бахиллик ва ўлимдан кейинги саховат»: Муаммонинг асл илдизи

Жамиятшунослар ва психологлар ушбу ҳолат замирида ётувчи бир нечта хавфли иллатларни кўрсатмоқда:

• «Эл нима дейди?» комплекси: Аксарият ҳолларда дабдабали маъракалар ва ўнлаб қўйларнинг сўйилиши савоб умидида эмас, балки жамиятнинг, қўни-қўшнининг ва қариндошларнинг танқидидан қўрқиш, «обрў» сақлаш учун қилинади;

• Кечиккан виждон азобини сохта ювиш: Ота-онаси ҳаётлигида унга вақт ажратмаган, дори-дармони ёки бир кило гўштини миннат қилган фарзандлар улар оламдан ўтгач, катта харажатлар қилиш орқали ўз виждонларини алдашга ва тинчлантиришга уринади;

• Маънавий қашшоқлик: Ота-онанинг кўнглини олиш учун катта бойлик шарт эмас — оддий меҳр, иссиқ чой ва самимий суҳбат кифоя, аммо моддиятга қул бўлган қалблар буни фақат йўқотишдан кейингина англайди;

• Исроф ва бидъат: Марҳумнинг номидан қарзга ботиб бўлса ҳам катта қозонлар осиш ва маросимлар ўтказиш на шариатга, на ақлга ва на инсонийликка тўғри келади.

«Онанг ҳаётлигида бошингга тож қил!»: Тирик эъзознинг баҳоси

Ота-она тириклигида қилиниши керак бўлган оддий, аммо бебаҳо амаллар:

• Бир кило гўшт ва меҳрли дийдор: Оналар фарзандидан мол-давлат кутмайди; кутилмаганда кириб келиб, унга атаб келтирилган кичик бир ҳадя ва суҳбат дунёнинг барча бойликларидан азизроқдир;

• Эшик тутқичини тез-тез тортиш: Кунига 5 дақиқа телефонда ҳол-аҳвол сўраш ёки ҳафтада бир бор бағрига босиш қабрга гул қўйишдан миллион баробар афзал;

• Қадрига етиш маданияти: Ота-она қариб, кучдан қолганда уларга юк сифатида эмас, жаннатнинг энг катта эшиги сифатида қараш лозим.

Жамият ва дин уламоларининг хулосаси: Савоб нимада?

Уламолар ва маънавият фаолларининг ушбу мавзу бўйича якдил фикри:

• Марҳумга дабдаба эмас, дуо керак: Қазо қилган ота-онага дабдабали дастурхон ёки ўнлаб сўйилган жонлиқлар эмас, ихлос билан қилинган дуо, уларнинг номидан берилган ихчам эҳсон ва улар бошлаган эзгу ишларни давом эттириш савоб келтиради;

• Урф-одатларни қайта кўриб чиқиш фурсати: Жамиятда кўр-кўрона одатга айланган ортиқча харажатлар ва «мусобақа»ларни тўхтатиб, эътиборни тирикларнинг ҳолидан хабар олишга қаратиш шарт;

• Энг катта савоб — тирик ота-онанинг дуоси: Ҳаётлигида олинган биргина «барака топ, болам» деган дуо бутун умрлик бахт ва охират нажотига кафил бўла олади.

Қабристон тошига битилган бу тўрт қатор мисра ҳар биримизга ўз ота-онамиз, яқинларимиз ва виждонимиз олдида тўхтаб, чуқур нафас олиш ва бугун, ҳозироқ уларнинг пойига бош уриш учун берилган сўнгги имкониятдек жаранглаши керак.

Сизнингча, орамизда тириклигида ота-онасини эъзозламай, улар вафот этгач дабдабали маросимлар ўтказадиганларнинг кўпайишига нима сабаб бўлмоқда? Маҳалла ва жамиятимиздаги мана шундай исрофгарчилик ва сохта урф-одатларни қандай қилиб тўхтатиш мумкин? Ўз юрак сўзларингиз ва фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ҳамда ғафлатда қолган инсонларни уйғотиш учун ушбу ибратли ва оғриқли мақолани барча яқинларингиз ва дўстларингизга улашинг!