Ҳар 10 тадан 7 таси электромобиль: Ўзбекистон автобозорида мисли кўрилмаган «яшил инқилоб»

Ўзбекистон автомобиль бозорида тарихий бурилиш ва мисли кўрилмаган сифат ўзгариши қайд этилмоқда. Анъанавий ички ёнув двигателли машиналар ўз ўрнини шиддат билан электромобилларга бўшатиб бера бошлади. Миллий статистика қўмитаси томонидан эълон қилинган расмий ҳисоботга кўра, 2026 йилнинг январь–июль ойларида республикамизга жаҳоннинг 29 та давлатидан жами 65 876 та енгил автомобиль олиб кирилган бўлиб, уларнинг нақд 46 749 тасини тўлиқ электромобиллар ташкил этди. Бошқача айтганда, мамлакатга импорт қилинган ҳар 10 та транспорт воситасининг 7 таси экологик тоза электр тармоғида ҳаракатланувчи машиналардир.

Бензинли автомобиллар улуши 10 987 тани, гибрид двигателли моделлар эса 8 077 тани ташкил этди. Энг эътиборли жиҳати — четдан келтирилган умумий машиналарнинг мутлақ кўпчилиги, яъни 63 039 таси айнан Хитой ҳиссасига тўғри келган бўлиб, АҚШ ва Жанубий Корея навбатдаги поғоналарни банд этди. Хўш, ўзбекистонликларни бензиндан воз кечиб, оммавий равишда «ток»ка ўтишга нима ундамоқда, Хитой автосаноати мамлакат бозорини қандай қилиб тўлиқ эгаллаб олди ва республика электр қувватлаш инфратузилмаси бундай улкан оқимга тайёрми?

«46 мингта электромобиль ва Хитойнинг 95 фоизлик ҳукмронлиги»: Рақамлар тили билан

2026 йилнинг дастлабки 7 ойи давомида қайд этилган муҳим кўрсаткичлар:

• Импортнинг умумий ҳажми: Ўзбекистонга 29 та давлатдан жами 65 876 та енгил автомобиль импорт қилинди;

• Электромобилларнинг мутлақ устунлиги: 46 749 та (умумий импортнинг қарийб 71 фоизи);

• Бензинли моделлар пасайиши: 10 987 та (умумий ҳажмнинг тахминан 16,7 фоизи);

• Гибрид автомобиллар улуши: 8 077 та (12,3 фоиз);

• Хитойнинг рекорд улуши: Четдан олиб келинган жами енгил транспортнинг 63 039 таси (қарийб 95,6 фоизи) айнан Хитой заминларидан келтирилди;

• Етакчи учлик: Импортёр мамлакатлар орасида Хитой яккапешқадам бўлса, кейинги ўринларда АҚШ ва Жанубий Корея жойлашди.

Нима сабабдан айнан «ток»?: Электромобиллар портлашининг 4 та асосий омили

Салмоқли ўсиш замирида ётган иқтисодий ва амалий сабаблар:

• Бензин ва газ муаммосидан халос бўлиш: Анъанавий ёқилғи нархларининг ошиши ҳамда газ қуйиш шохобчаларидаги мавсумий чекловлар ҳайдовчиларни кунлик харажатлари арзон бўлган электр машиналарини танлашга мажбур қилмоқда;

• Божхона ва солиқ имтиёзлари: Давлат томонидан электромобиллар импорти ва улардан фойдаланиш учун яратилган божхона енгилликлари уларни анъанавий машиналардан арзонроқ нархда харид қилиш имконини бермоқда;

• Хитой моделларининг технологик сакраши: BYD, Geely ва бошқа брендлар таклиф қилаётган қулай нарх, замонавий дизайн, интеллектуал функциялар ва сифатли салон харидорлар танловида ҳал қилувчи роль ўйнамоқда;

• Инфратузилманинг кенгайиши: Тошкент шаҳри ва вилоятлар марказларида тезкор қувватлаш станциялари (charging stations) тармоғининг кенгайиши узоқ масофаларга саёҳат қилиш қўрқувини камайтирди.

Бозор истиқболлари ва экспертлар таҳлили

Автомобиль бозори таҳлилчиларининг хулосалари:

• Хитой брендининг монополияси: 65 мингта автомобилдан 63 мингтасининг Хитойдан келиши маҳаллий бозорда Хитой автоконцернларининг тўлиқ ҳукмронлик ўрнатганини англатади;

• Анъанавий моделларнинг чекиниши: Бензинли машиналар савдосининг кескин пасайиши келгуси йилларда маҳаллий ишлаб чиқарувчиларни ҳам электр ва гибрид моделларга кўпроқ урғу беришга ундайди;

• Энергетика тизимига чақириқ: Мамлакат кўчаларида ҳар ойда минглаб янги электромобилларнинг пайдо бўлиши шаҳар ва туманлар электр тармоқлари ҳамда трансформаторларига бўлган юкламани ошириб, энергетика соҳасини янада модернизация қилишни талаб этади.

2026 йилда импорт қилинган 65 мингдан зиёд автомобиль орасида электромобилларнинг 70 фоиздан ортиқ улушга эга бўлиши Ўзбекистон транспорт инфратузилмасининг қайтарилмас «яшил» йўлга кирганини кўрсатмоқда.

Сизнингча, Ўзбекистоннинг электр тармоғи ва қувватлаш шохобчалари инфратузилмаси мамлакатга ҳар ой минглаб кириб келаётган электромобиллар оқимига тўлиқ бардош бера оладими? Сиз шахсан кейинги машинангизни бензинли ёки тўлиқ электромобиль сифатида танлаган бўлармидингиз? Ўз шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва юртимиз автобозоридаги ушбу тарихий ўзгариш таҳлилини барча ҳайдовчилар, автоихлосмандлар ҳамда дўстларингизга улашинг!