Актриса Ҳувайдонинг "келин излаш" ҳақидаги ҳажвияси тармоқларни ларзага солди (видео)

Ўзбек ижтимоий тармоқларида миллий урф-одатлар, совчилик ва тўй олдидан келин танлаш борасидаги қарама-қарши қарашларни ҳажв остига олган навбатдаги видеолавҳа чинакам вирусга айланиб, миллионлаб томошабинлар орасида қизғин баҳсларга сабаб бўлди. Таниқли актриса Ҳувайдо томонидан маҳорат билан ижро этилган «Шарапат» образи орқали жамиятдаги айрим қайнона ва оилаларнинг бўлажак келинга қўядиган ҳаддан ташқари мураккаб, бир-бирини инкор этувчи ва мантиқсиз талаблари кулгили ҳамда аччиқ киноя билан очиб берилди.

Лавҳада келин топиб берувчи («совчи») ва опаси билан сўрида ўтириб гурунглашаётган Шарапат қаҳрамони ўзининг ақл бовар қилмас талаблар рўйхатини қаторлаштиради: «Яхши қиз бўлсин. Ўқимишли бўлсин, лекин ақллилик қилмасин! Қўли ширин бўлсин, лекин нафси тўқ бўлсин! Укол қилишни, давленияни ўлчашни билсин, лекин ўзи ҳеч ҳам касал бўлмасин! Сепи кўп бўлсин, битта идиш синдирса, маломатига чидасин! Камида иккита тилни билсин, лекин ҳақ бўлса ҳам тилини тийиб ўтирсин! Кейин темир-терсакни ҳам билсин — анави Маҳкамжон лампочкани ҳам алмаштиришни билмайди-ку!».

Опаси ролидаги актрисанинг қўлидаги сочиқни силкитиб, «Ҳей, Шарапат, бўлди-эй!» дея уни тўхтатишга уриниши ва совчининг «Хуллас, ўзингга ўхшаган, эркак-аёлнинг ишини фарқламай ҳаммасини қиладиган қиз керак экан-да» деган хулосаси лавҳага мукаммал нуқта қўяди. Хўш, ушбу кулгили саҳна ортида жамиятимиздаги қандай оғриқли реаллик ётибди, нега бугун келинларга нисбатан «робот» талаблари қўйилмоқда ва Ҳувайдонинг бу образи нега барчага бирдек манзур бўлди?

«2 та тил, темир-терсак ва чидамлилик»: Ҳувайдо ҳажвиясининг 5 та асосий нуқтаси

Тармоқларда портлаган видеолавҳадан энг муҳим киноявий тезислар:

• Бир-бирини инкор этувчи мантиқсизлик: Бўлажак келинга «ўқимишли бўлсин-у, аммо ақллилик қилмасин», «қўли ширин бўлсин-у, нафси тўқ бўлсин» каби зиддиятли шартлар қўйилиши;

• Тиббий ва маиший «супер-қаҳрамонлик»: Қиз бола укол қилиш ва босим ўлчашни билиши, бироқ ўзи ҳеч қачон бетоб бўлишга ҳаққи йўқлиги ҳажв қилинди;

• Сеппарастлик ва айблаш иллати: Келин томоннинг сепи тоғдек бўлиши шартлиги, бироқ арзимас битта идиш синса ҳам, маломат ва таъналарга дош бериши кераклиги кўрсатилди;

• Эркаклар ишининг аёллар бўйнига юкланиши: «Куёв бола лампочкани алмаштира олмагани» учун келин темир-терсак ва маиший техникани ҳам тушуниши шартлиги фош этилди;

• Тил билиш ва сукут сақлаш: Камида 2 та хорижий тилни биладиган замонавий қиз ҳақ бўлган тақдирда ҳам «тилини тийиб» жим туриши лозимлиги киноя билан кўрсатилди.

Ҳажвия ва жамият реаллиги: Шарапат қўйган «талаблар» ва реал ҳаёт таққоси

Актриса Ҳувайдо ижросидаги киноявий мезонлар ва миллий оилалардаги стереотиплар таҳлили:

Маданий ва ижтимоий экспертиза: Нега бу сатира Discover трендларида етакчи бўлди?

Маданиятшунослар, психологлар ва жамоатчилик фаолларининг хулосалари:

• «Кулиб туриб йиғлайдиган» миллий муаммо: Ҳувайдонинг бу чиқиши шунчаки вайн ёки навбатдаги ҳазил эмас; унда бугунги кунда қиз узатаётган ва келин тушираётган минглаб хонадонлардаги иккиюзламачилик айнан кўрсатиб берилган;

• «Идеал робот-келин» идеализацияси: Баъзи оилалар ҳали ҳам келин қидирганда унга инсон, кимнингдир эрка фарзанди сифатида эмас, балки барча ишларни қусурсиз бажарадиган, дам олмайдиган ва ҳеч нарса талаб қилмайдиган жонсиз робот сифатида қарайди;

• Образнинг ҳаётийлиги ва самимияти: Бошига қизил рўмолни ўраб, қошига ўсма қўйган Шарапат образи ўзбек маҳаллаларидаги тўпори, ҳамма нарсани ўзи ҳал қиладиган кучли, аммо шу билан бирга эркакларни бўшаштириб қўйган аёл типини мукаммал акс эттирган;

• Тарбиявий аҳамият ва жамият кўзгуси: Сатира орқали одамларга ўзларининг ташқаридан қанчалик кулгили ва мантиқсиз талаблар билан яшаётганини кўрсатиш — жамиятни ўзгартиришнинг энг таъсирли усулларидан биридир.

Ҳувайдонинг ушбу ҳажвий роли замонавий никоҳ ва оила муносабатларида сохта талаблардан воз кечиб, ўзаро ҳурмат ва инсонийликни биринчи ўринга қўйиш кераклигини яна бир бор эслатиб қўйди.

Сизнингча, актриса Ҳувайдо ҳажв қилган бундай «ўқимишли, аммо лампочкани ҳам ўзи алмаштирадиган» келин излаш иллати бугунги реал ҳаётимизда ҳақиқатан ҳам учраб турадими? Сиз совчиликда келин ва куёв учун энг биринчи навбатда қайси фазилатлар муҳим деб ҳисоблайсиз? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва барча қайнона ва келинлар кўриши шарт бўлган ушбу ибратли мақолани яқинларингиз билан баҳам кўринг!