ФИФА миллиард долларлик шов-шувли режасидан воз кечди: Инфантино чекинишга мажбур бўлди

Халқаро футбол федерацияси (ФИФА) футбол тарихидаги энг баҳсли ва йирик молиявий лойиҳалардан бирини тўхтатишга мажбур бўлди. Жаҳон чемпионатлари ва бошқа нуфузли мусобақаларнинг тижорий ҳуқуқларини хусусий инвесторларга сотиш режаси қитъалараро катта сиёсий можарога айланиб кетди. Европа ва Шимолий Америка футбол ташкилотлари томонидан эълон қилинган кескин бойкот таҳдиди ФИФА раҳбариятини танлаган йўлидан ортга қайтарди.

Тўфон келтириб чиқарган таклиф: ЖЧ ҳуқуқлари сотувга қўйилган эдими?

Сўнгги ойларда ФИФА президенти Жанни Инфантино томонидан илгари сурилган ташаббус жаҳон футболида чинакам «портлаш» эффектини берди. Лойиҳага кўра, ташкилот Жаҳон чемпионатлари ва бошқа йирик турнирларнинг тижорий ҳамда трансляция ҳуқуқларининг бир қисмини хусусий инвесторлар консорциумига ўтказишни режалаштирган эди.

Инфантино ушбу келишув миллий футбол ассоциацияларининг даромадларини тўрт бараваргача оширишини таъкидлаб, қарорни қабул қилиш учун федерацияларга 19 сентябргача муҳлат белгилаган эди.

Бироқ Халқаро ОАВ, хусусан, нуфузли спорт нашрларининг ёзишича, эҳтимолий инвесторлар орқасида АҚШ собиқ президенти Доналд Трампнинг куёви Жаред Кушнернинг қариндошлари билан боғлиқ молиявий тузилмалар турган. Бу эса жараён атрофидаги шубҳа ва эътирозларни янада кучайтирди.

«Келажакни сотишга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ»: УЕФАнинг кескин реакцияси

Лойиҳа эълон қилинганидан сўнг биринчи бўлиб Европа футбол уюшмалари иттифоқи (УЕФА) кескин қаршилик кўрсатди. 30 июл куни УЕФАга аъзо барча 55 миллий ассоциация бир овоздан ФИФАнинг ушбу режасига қарши баёнот берди.

Европа футболи раҳбарияти агар Инфантино ушбу лойиҳани амалга оширишда давом этса, ФИФА байроғи остида ўтказиладиган барча мусобақаларни, шу жумладан, Жаҳон чемпионатини ҳам тўлиқ бойкот қилишини билдирди.

«Келажак авлодлар учун ишончли бошқарувга топширилган бойликни хусусий қўлларга сотишга ҳеч кимнинг маънавий ҳаққи йўқ», — дейилади УЕФА томонидан эълон қилинган расмий баёнотда.

Кўп ўтмай, Европа позициясини Шимолий ва Марказий Америка ҳамда Кариб ҳавзаси мамлакатлари футбол конфедерацияси (КОНКАКАФ) ҳам тўлиқ қўллаб-қувватлади. Икки йирик конфедерациянинг бирлашиши ФИФАни мисли кўрилмаган изоляция хавфи остида қолдирди.

Инфантинонинг чекиниши ва «Футболни бирлаштириш» ваъдаси

Кучайиб бораётган босим, оммавий норозиликлар ва энг асосийси — бўлажак Жаҳон чемпионатининг барбод бўлиш хавфи ФИФА раҳбариятини ўз позициясини қайта кўриб чиқишга мажбур этди.

Жанни Инфантино расмий чиқиш қилиб, ФИФА ушбу таклиф устида ишлашни тўхтатганини эълон қилди:

«Барча нуқтаи назарларни диққат билан тингладик. Лойиҳа турли қарама-қаршиликларга сабаб бўлди ва бу энди унинг дастлабки мақсадига мос келмайди. Бизнинг асосий вазифамиз ҳар доим футболни бирлаштириш ва ривожлантириш бўлиб қолади», — деди ФИФА президенти.

Инфантинонинг қўшимча қилишича, ташкилот яқин орада барча манфаатдор томонлар, жумладан, конфедерациялар ва миллий ассоциациялар иштирокида кенгайтирилган учрашув ўтказади. Унда футболни молиялаштириш ва ривожлантиришнинг муқобил, хавфсиз йўллари муҳокама қилинади.

Хулоса: Футбол тижоратдан устунми?

Ушбу ҳодиса замонавий спорт сиёсатида муҳим прецедент яратди. ФИФАнинг хусусий капитални футбол тузилмаларига чуқурроқ олиб киришга бўлган уриниши миллий ва қитъавий федерацияларнинг қатъий позицияси сабабли барбод бўлди.

УЕФА ва КОНКАКАФнинг бирлашган фронти шуни кўрсатдики, ҳатто энг йирик молиявий даромадлар ҳам футболнинг анъанавий мувозанати ва глобал мусобақалар аҳамиятидан устун тура олмайди. ФИФА учун бу чеклов бевосита ташкилот ичидаги кучлар мувозанатини қайта кўриб чиқишга сигнал бўлди.