Карлсенсиз Олимпиада: Самарқандга яна қайси юлдузлар келмайди?

Самарқандда ўтадиган шахмат Олимпиадаси дунё рейтинги етакчиси Магнус Карлсенсиз қолиши кутилмоқда. Норвегия терма жамоасининг баҳордаги дастлабки қайдномасига киритилган Арян Тари ва Жон Людвиг Ҳаммер ҳам мусобақада қатнашмаслиги айтилмоқда.

Уч нафар етакчи гроссмейстернинг бир вақтда таркибдан чиқиши Норвегиянинг медаль учун имкониятига жиддий таъсир кўрсатади. Қолаверса, Самарқанддаги Олимпиадага Карлсендан ташқари яна бир қатор машҳур шахматчилар ҳам келмайди.

Карлсенсиз Норвегия бутунлай бошқа жамоага айланади

Магнус Карлсен Норвегия шахматининг шунчаки биринчи рақамли вакили эмас. У жамоанинг биринчи тахтадаги асосий кучи, рақибларга психологик босим ўтказувчи етакчиси ва терма жамоага жаҳон миқёсида эътибор олиб келадиган шахматчидир.

Карлсен 2004 йилдан буён саккизта шахмат Олимпиадасида Норвегия шарафини ҳимоя қилган. Бироқ дунёдаги энг кучли шахматчи таркибда бўлганига қарамай, норвегияликлар ҳали Олимпиаданинг жамоавий медалини қўлга кирита олмаган.

Арян Тари ва Жон Людвиг Ҳаммернинг ҳам қатнашмаслиги жамоанинг ўрта тахталардаги имкониятини пасайтиради. Олимпиадада бир нафар суперюлдузнинг ўзи етарли эмас, аммо бир вақтда уч нафар етакчини йўқотиш таркиб мувозанатини бутунлай ўзгартириб юборади.

Янгиланган дастлабки ҳисоб-китобларда Норвегия 21-ўринга тушиб кетгани айтилмоқда. Бироқ бу рақамни ҳозирча якуний старт рақами деб бўлмайди: FIDE расмий саралаш жадвалини рўйхатдан ўтиш жараёни тугаганидан кейин эълон қилиши кутилмоқда.

Норвегия таркиби ҳақида зид хабарлар ҳам бор

Карлсеннинг иштироки бўйича очиқ манбаларда бир-бирига тўлиқ мос келмайдиган маълумотлар учрамоқда. 13 июлда эълон қилинган таркиблар таҳлилида у Норвегия терма жамоаси етакчиси сифатида кўрсатилган эди. Кейинги янгиланишда эса федерациянинг расмий бешлик таркиби ҳали тўлиқ тасдиқланмагани қайд этилди.

Шу сабаб Карлсен, Тари ва Ҳаммернинг қатнашмаслиги ҳақидаги сўнгги хабарлар муҳим ўзгариш ҳисобланади. Якуний аниқлик Норвегия шахмат федерацияси ёки FIDEнинг расмий қайдномаси эълон қилингач пайдо бўлади.

Агар Карлсен ҳақиқатан ҳам Самарқандга келмаса, бу унинг 2018 йилдан кейинги Олимпиадалардаги илк йўқлиги бўлади. Норвегия 2018 йилги мусобақада ҳам унинг иштирокисиз ўйнаган эди.

Фироузжа ва Накамура ҳам қайдномада йўқ

Олимпиада фақат Карлсенсиз қолмаяпти. Франция терма жамоаси таркибига Алиреза Фироузжа киритилмаган. Мамлакатнинг очиқ турнирдаги бешлиги Максим Вашье-Лаграв, Этьен Бакро, Максим Лагард, Жюль Муссар ва Марк-Андрия Мауриццидан ташкил топган. Бу Фироузжанинг кетма-кет бешинчи Олимпиадада Франция учун ўйнамаслиги бўлади.

АҚШ терма жамоасида эса Ҳикару Накамура йўқ. Фабиано Каруана, Уэсли Со ва Левон Аронянга Олимпиада дебютантлари Ҳанс Ниманн ҳамда Авондер Лян қўшилган. Леньер Домингес ҳам рейтинги айрим танланган шахматчилардан юқори бўлишига қарамай, бешликка киритилмаган.

Англиянинг тажрибали вакили Дэвид Ҳоуэлл ҳам Самарқандда ўйнамайди. Унинг ўрнини Даниэль Фернандес эгаллаган. Таркибга Никита Витюгов, Майкл Адамс, Гавейн Жонс ва Люк Макшейн ҳам киритилган.

Озарбайжонда Теймур Ражабов ўйинчи эмас, жамоа сардори сифатида иштирок этади. Асосий таркибга Шаҳриёр Мамедъяров, Айдин Сулаймонли, Муҳаммад Мурадли, Рауф Мамедов ва Элтаж Сафарли чақирилган.

Нега битта юлдузнинг йўқлиги шунчалик муҳим?

Шахмат Олимпиадаси индивидуал эмас, жамоавий мусобақа ҳисобланади. Ҳар бир учрашувда тўрт нафар шахматчи тахтага ўтиради, яна бир гроссмейстер захирада қолади. Турнир Швейцария тизимида 11 тур давом этади.

Бу форматда биринчи тахтадаги юлдуз муҳим очко келтириши мумкин, аммо медаль учун барча тўрт тахтада барқарор натижа талаб этилади. Кучли захиранинг мавжудлиги ҳам ҳал қилувчи аҳамиятга эга: мусобақа давомида чарчоқ, саломатлик ёки тактик сабабларга кўра таркиб алмаштирилади.

Карлсен, Тари ва Ҳаммерсиз Норвегиянинг асосий юки Юхан-Себастьян Кристиансен, Фруде Уркедал ва кейинги рейтингдаги шахматчилар зиммасига тушиши мумкин. Улар кучли гроссмейстерлар бўлса-да, дунёнинг етакчи термаларига қарши ҳар бир тахтада рейтинг жиҳатидан қийин вазиятга тушиши эҳтимоли бор.

Йўқотишлар Ўзбекистон имкониятини оширадими?

Йирик юлдузларнинг қатнашмаслиги мусобақа савиясини туширмайди, аммо кучлар мувозанатига таъсир қилиши мумкин. Амалдаги чемпион Ҳиндистон Самарқандга Гукеш, Аржун Эригайси, Прагнанандха, Видит Гужрати ва Ниҳал Сариндан иборат кучли таркиб билан келади.

Мезбон Ўзбекистон ҳам энг асосий даъвогарлардан бири бўлади. Биринчи жамоа сафида Нодирбек Абдусатторов, Жавоҳир Синдоров, Нодирбек Ёқуббоев, Шамсиддин Воҳидов ва Муҳиддин Мадаминов ўйнайди. Бу таркибнинг асосий қисми 2022 йил Ченнайда тарихий олтин медални қўлга киритган эди.

Карлсен, Накамура ва Фироузжа каби номларнинг йўқлиги Ўзбекистон йўлидаги рақобатни бутунлай енгиллаштирмайди. АҚШ, Ҳиндистон, Хитой, Германия ва Озарбайжон каби жамоаларда бир эмас, бир нечта юқори рейтингли гроссмейстер бор.

Бироқ мезбонлар учун ўз мухлислари қаршисида ўйнаш, ёш ва бир-бирини яхши тушунадиган таркиб ҳамда аввалги Олимпиада тажрибаси жиддий устунлик бўлиши мумкин.

Самарқандда тарихий Олимпиада кутилмоқда

46-Бутунжаҳон шахмат Олимпиадаси 2026 йил 15–27 сентябрь кунлари Самарқанд шаҳрида ўтказилади. Очиқ ва аёллар мусобақаси бир вақтда ташкил этилади. FIDE Будапештдаги аввалги Олимпиадада қатнашган 193 та эркаклар ва 181 та аёллар жамоаси рекорди Самарқандда янгиланишини кутмоқда.

Карлсен ва бошқа юлдузларнинг йўқлиги мухлислар учун жиддий йўқотиш. Аммо Олимпиаданинг асосий жозибаси фақат алоҳида номларда эмас — унда дунёнинг деярли барча мамлакатлари битта залда, миллий байроқ остида курашади.

Самарқандда эса энг катта саволлардан бирига жавоб берилади: юлдузларсиз қолган жамоалар пастга тушадими ёки янги номлар кутилмаган қаҳрамонга айланадими?

Фикрингизни изоҳда қолдиринг ва мақолани танишларингизга Telegram ёки бошқа ижтимоий тармоқларда улашинг!