Халқаро тадқиқотчилар гуруҳи Германиянинг ГСИ/ФAIР мажмуасида астрофизика соҳасида муҳим ютуққа эришди. Олимлар КРЙРИНГ@ЭСР тўпловчи ҳалқаси ёрдамида заррачалар тўқнашув энергиясини 403 килоэлектронвольтгача (кеВ) туширишга муваффақ бўлди. Бу ядровий реакциялар учун жаҳон рекорди ҳисобланиб, у бевосита қизғин юлдузлар ичидаги шароитларга мос келади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.
Юлдузли синтезни лабораторияда моделлаштиришдаги асосий қийинчилик паст тезликда атом ядроларининг ўзаро таъсир эҳтимоли жуда камайиб кетишидир. Оддий тезлатгичларда бундай энергияда заррачалар тезда тарқалиб кетади. Бироқ, КРЙРИНГ қурилмаси ионлар дастасини ушлаб туриш ва совутиш имконини беради. Эдинбург университети олими Жордан Марш таъкидлашича, тажриба муваффақияти ўта юқори вакуум ва электрон совутиш тизимларининг аниқ ишлашига боғлиқ бўлган.
Тажриба давомида азот ионлари дастасини криоген водород гази нишони билан тўқнаштиришди. Реакция маҳсулотларини қайд этиш учун КАРМE юқори аниқликдаги детектор тизими ишлатилди. Олинган маълумотлар назарий башоратларни тўлиқ тасдиқлади, бу эса коинотдаги кимёвий элементларнинг шаклланиш жараёнини ўрганишга йўл очади.
Ушбу ютуқ нафақат юлдузлар эволюциясини, балки Катта портлашдан кейинги дастлабки дақиқаларда енгил элементларнинг пайдо бўлиш жараёнини ҳам тушунишга ёрдам беради. 2026-йил охиригача режалаштирилган янги тажрибалар КРЙРИНГ қурилмасини атом даражасидаги «космик археология» учун энг аниқ майдончалардан бирига айлантиради.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
