NASA ва SpaceX Ойга қўниш стратегиясини ўзгартирди: Энди парвоз тўғридан-тўғри амалга оширилади

АҚШ Миллий аэронавтика ва коинот бошқармаси (NASA) инсониятнинг Ойга қайтишини тезлаштириш мақсадида Artemis дастури доирасидаги парвозлар схемасини тубдан қайта кўриб чиқди. SpaceX ва Blue Origin компаниялари билан ҳамкорликда амалга оширилаётган янги режа ярим асрдан кўпроқ вақт ўтиб амалга ошириладиган илк қўниш миссиясини хавфсизроқ ва самаралироқ қилишга қаратилган. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Асосий ўзгаришлар Artemis 3 миссиясига тегишли бўлиб, унда Орион космик кемаси Ернинг паст орбитасида SpaceX компаниясининг Starship ва Blue Origin компаниясининг Блуе Моон Марк 2 аппаратлари билан синов тариқасида яқинлашиш ва туташиш амалиётларини бажаради. ixbt.com маълумотига кўра, ушбу синовлардан олинган натижалар 2028-йилга режалаштирилган Artemis 4 миссияси — яни янги дастур доирасидаги илк бошқариладиган қўниш учун пойдевор бўлиб хизмат қилади.

SpaceX стратегиясидаги кескин бурилиш

Энг жиддий ўзгаришлар Elon Muskнинг SpaceX компанияси томонидан таклиф этилган архитектурада кузатилди. Дастлабки режага кўра, Орион кемаси Starship билан Ой орбитасида (НРҲО) туташиши керак эди. Бироқ янги схемага биноан, ушбу мураккаб жараён Ерга яқин орбитага кўчирилди. Эндиликда Starship ва Орион Ер орбитасида бирлашади ва шундан сўнггина яхлит тизим сифатида Ойга томон йўл олади.

SpaceX вице-президенти Жессика Женсеннинг таъкидлашича, туташув жараёнини Ер яқинида амалга ошириш экипаж хавфсизлигини сезиларли даражада оширади. Чунки энг мураккаб техник босқичларни Ер атрофида, фавқулодда вазиятларда тезкор чоралар кўриш имконияти мавжуд бўлган ҳудудда синовдан ўтказиш мумкин бўлади. Шунингдек, бу усул экипаж учун Ойдан қайтишда қўшимча имкониятларни яратади.

Янги ёндашув ёқилғи сарфини ҳам камайтиришга хизмат қилади. Ойга тўғридан-тўғри парвоз қилиш Starship кемаларини орбитада ёнилғи билан тўлдириш учун талаб қилинадиган парвозлар сонини қисқартиради. NASA вакили Стеве Креэчнинг сўзларига кўра, ушбу маршрут ёқилғини узоқ вақт сақлаш билан боғлиқ мураккаб техник талаблардан воз кечишга имкон берган, бу эса Starship конструкциясини соддалаштиради.

Blue Origin ва хавфларни камайтириш

Jeff Bezosга тегишли Blue Origin компанияси ҳам ўз стратегиясини соддалаштирди. Компания ёқилғи ташувчи алоҳида транспорт аппаратидан воз кечиб, унинг ўрнига Блуе Моон Марк 1 учувчисиз аппарати асосидаги тезлатгич босқичларидан фойдаланишга қарор қилди. NASA мутахассислари ушбу қарорни дастурнинг техник жиҳатдан энг хавфли элементларидан бирини бартараф этиш деб баҳоламоқда.

Гарчи яқинда Blue Origin компаниясининг New Glenn ракетаси синовлари пайтида портлаш юз берган бўлса-да, компания Ой аппаратларини тайёрлаш ишлари жадвалга мувофиқ давом этаётганини билдирди. NASA ва унинг хусусий ҳамкорлари ушбу янгиланган схемалар орқали нафақат вақтни тежашни, балки коинотни тадқиқ қилишда янги стандартларни ўрнатишни мақсад қилган.