Халқаро коинот станциясига янги экспедиция: Экипаж аъзолари якуний имтиҳондан ўтмоқда

Халқаро коинот станциясига (ХКС) навбатдаги узоқ муддатли экспедиция жўнаб кетиши олдидан тайёргарликнинг энг масъулиятли босқичи бошланди. Космонавтлар ва астронавтлар Россиядаги Тайёргарлик марказида "Soyuz" кемаси ҳамда станциянинг Россия сегменти тренажёрларида комплекс имтиҳон машғулотларини ўташмоқда. Бу жараён экипажнинг реал парвоз шароитларига нақадар тайёр эканлигини белгилаб берувчи ҳал қилувчи синовдир. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Асосий экипаж таркибидан "Роскосмос" космонавтлари Петр Дубров ва Анна Кикина, шунингдек, NASA астронавти Анил Менон ўрин олган. Икки кун давом этадиган ушбу машғулотлар давомида мутахассислар нафақат стандарт парвоз амалларини, балки кутилмаган фавқулодда вазиятларни бартараф этиш кўникмаларини ҳам намойиш этишлари лозим. Тизим сунъий равишда техник носозликлар ва борт тизимларидаги бузилишларни юзага келтириб, жамоанинг стресс остида ишлаш қобилиятини текширади.

Мураккаб сценарийлар ва дублёрлар тайёргарлиги

Дублёрлар гуруҳи ҳам четда қолаётгани йўқ. Дмитрий Петелин, Константин Борисов ва NASA вакили Денисе Бурнҳам "Soyuz" транспорт кемаси симуляторида парвознинг барча босқичларини — стартдан тортиб, станцияга туташиш ва фавқулодда Ерга қайтишгача бўлган жараёнларни машқ қилмоқдалар. ixbt.com маълумотига кўра, ушбу босқичда хатога йўл қўйиш экипажнинг парвоздан четлатилишига олиб келиши мумкин.

Имтиҳонлар давомида асосий эътибор жамоавий жипсликка қаратилади. Коинот шароитида вақт чекланган ва ҳар қандай ускунанинг ишдан чиқиши ҳаётий хавф туғдириши мумкин. Шу сабабли, симуляциялар максимал даражада реалликка яқинлаштирилган бўлиб, унда космонавтларнинг ҳар бир ҳаракати қатъий назорат остига олинган.

Илмий дастур: Роботлар ва биологик тадқиқотлар

Бўлажак экспедиция нафақат станция ишини таъминлаш, балки қатор муҳим илмий тажрибаларни ўтказишни ҳам мақсад қилган. Экипаж аъзолари парвоз олдидан қуйидаги асосий лойиҳаларни тақдим этишди:

• “Газоанализатор-ФС” — станция ичидаги атмосфера таркибини назорат қилиш ва нафас олиш муҳити хавфсизлигини таъминлаш тизими;
• “Теледроид” — очиқ коинотда ва орбита шароитида операцияларни бажаришга мўлжалланган антропоморф (одаmsимон) роботлаштирилган тизимлар билан ишлаш;
• “Ситомеханариум” — дрозофила пашшаларининг ривожланишини ўрганиш орқали коинот омилларининг тирик организмларга таъсирини таҳлил қилувчи биомедицина тажрибаси.

Ушбу тадқиқотлар натижалари келажакда узоқ масофали коинот парвозлари, хусусан, Марс ёки Ой миссиялари учун тиббий ва техник асос бўлиб хизмат қилади. Айниқса, робототехника соҳасидаги синовлар инсон ҳаёти учун хавфли бўлган ташқи коинот ишларини автоматлаштиришда муҳим қадамдир.

Якуний имтиҳон машғулотларининг муваффақиятли якунланиши экипажга коинотга учиш учун расмий рухсатнома берилишини англатади. Бу босқичда олинган билим ва кўникмалар орбитадаги реал вазиятда ҳар қандай мураккабликни бартараф этишнинг ягона кафолатидир.