Сунъий интеллект ва миллий хавфсизлик: АҚШ Anthropic моделларини экспорт қилишни тақиқлади

АҚШ ҳукумати миллий хавфсизликка доир хавотирлар сабабли Anthropic компаниясига ўзининг энг кучли сунъий интеллект моделлари — Fable ва Mythos экспортини чеклашни буюрди. Мазкур тақиқ нафақат хорижий давлатларга, балки АҚШ ҳудудидаги чет эл фуқароларига ҳам тегишли. Ушбу кутилмаган қарордан сўнг, сунъий интеллект гиганти ҳар икки моделни фойдаланишдан бутунлай олиб ташлади ва улар бир ҳафтадан буён ҳеч ким учун очиқ эмас. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Ушбу воқеа АҚШ ҳукумати учун ўзига хос синов ҳисобланади. Вашингтон маъмурияти экспорт назорати механизмлари орқали илғор сунъий интеллект технологияларини жиловлай оладими ёки йўқ — буни вақт кўрсатади. Аввалроқ шифрлаш технологиялари ва жосуслик дастурлари билан боғлиқ шунга ўхшаш уринишлар кутилган натижани бермаган эди. ixbt.com маълумотига кўра, ушбу қарама-қаршилик нафақат Anthropic, балки бошқа барча сунъий интеллект лабораториялари риоя қилиши керак бўлган янги қоидаларни белгилаб бериши мумкин.

Mythos ва Fable нима учун хавфли деб топилди?

Anthropic компанияси апрель ойида Mythos моделини тақдим этганида, уни кибероламда катта вайронагарчиликлар келтириб чиқариши мумкин бўлган кучли восита сифатида тавсифлаган эди. Шу сабабли, тақиқ қўйилишидан олдин ҳам ушбу моделдан фойдаланиш ҳуқуқи фақат 150 та синовдан ўтган компания ва ҳукумат ташкилотларига берилган эди. Мақсад — ёвуз ниятли киmsалар бундай имкониятга эга бўлишидан олдин, ҳимоячиларга ўз дастурий таъминотларини мустаҳкамлашга ёрдам бериш бўлган.

Тақиқнинг фаоллашишига иккита асосий воқеа сабаб бўлгани айтилмоқда. Биринчидан, Anthropic Жанубий Кореянинг СК Телеком алоқа операторига Mythos моделидан фойдаланишга рухсат берган. АҚШ расмийлари эса ушбу компаниянинг Хитой билан алоқалари борлигидан шубҳаланмоқда, гарчи СК Телеком бу даъволарни рад этган бўлса-да. Иккинчидан, Amazon раҳбари Энди Жассй ҳукуматни Fable 5 моделидаги ҳимоя тизимларини четлаб ўтиш йўли топилганидан огоҳлантирган. Anthropic бу хатони кичик деб атаса-да, АҚШ Савдо вазирлиги дарҳол экспорт назорати директивасини эълон қилди.

Тарихий тажриба: Экспорт назорати иш берадими?

Ҳукуматларнинг кибертехнологиялар тарқалишини чеклашга уриниши янгилик эмас, бироқ тарих бу борада муваффақиятлар камлигини кўрсатади. 1990-йилларда АҚШ ҳукумати маълумотларни шифрлаш имконини берувчи ПГП (Преттй Гоод Привакй) дастурини қурол сифатида кўриб, унинг яратувчиси Пҳил Зиммерманнга нисбатан жиноий иш очган эди. Бироқ Зиммерманн дастур кодини китоб шаклида чоп этиб, уни сўз эркинлиги ҳимоясига ўтказди ва натижада бугунги кунда Signal ва WhatsApp каби мессенжерларда қўлланиладиган шифрлаш технологияларига йўл очилди.

Шунингдек, 2010-йилларнинг бошида Ғарбда ишлаб чиқарилган жосуслик дастурлари Яқин Шарқдаги мухолифатчиларга қарши қўлланилгани маълум бўлгач, халқаро миқёсда Вассенар келишуви кенгайтирилган эди. Бу келишув ҳам фуқаролик, ҳам ҳарбий мақсадларда ишлатилиши мумкин бўлган технологиялар экспортини чеклашни назарда тутади. Anthropic билан боғлиқ вазият эса сунъий интеллект асрида ушбу усулларнинг қай даражада самарали эканини кўрсатувчи навбатдаги муҳим босқичдир.