Ойдаги қурилишда инқилоб: Олимлар реголитдан шиша ва керамика олиш усулини топди

Инсониятнинг коинотни ўзлаштириш борасидаги режалари, хусусан, Artemis ва Моон Виллаге каби глобал лойиҳалар Ойда узоқ муддатли базалар қуришни кўзда тутмоқда. Бироқ, Ер юзидан қурилиш материалларини ташиш ўта қимматга тушиши сабабли, олимлар маҳаллий ресурслардан фойдаланишнинг янги усулларини изламоқда. Флорида университети тадқиқотчилари лазер технологияси ёрдамида Ой тупроғи — реголитдан тўғридан-тўғри шиша ва керамика буюмларини ясаш имкониятини илмий асослаб беришди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Виктория М. Миллер бошчилигидаги муҳандислар жамоаси томонидан ишлаб чиқилган ушбу технология концентрланган инфрақизил нурланишга асосланган. Лазер ёрдамида материал контактларсиз қиздирилади ва деформация қилинади, бу эса оғир пресслар ёки махсус қолипларсиз мураккаб шаклларни ясаш имконини беради. Спрингер Натуре журналида эълон қилинган тадқиқот натижалари шуни кўрсатадики, бу усул вакуум шароитида ҳам самарали ишлайди.

Ин-Ситу Ресоурсе Утилизатион стратегияси

Ушбу ёндашув Ин-Ситу Ресоурсе Утилизатион (ИСРУ), яни ресурслардан жойида фойдаланиш стратегиясининг бир қисмидир. ixbt.com маълумотига кўра, лазерли шакллантириш технологияси коинотга олиб чиқилиши керак бўлган ускуналар вазнини кескин камайтиради. Оғир қурилиш техникаси ўрнига ихчам лазер манбасидан фойдаланиш ҳар бир тонна юкнинг нархи миллионлаб долларга баҳоланадиган миссиялар учун жуда муҳимдир.

Тадқиқот доирасида Ой тупроғига ўхшаш симулятор материаллар устида тажрибалар ўтказилди. Лазер нури таъсирида реголит эриб, мустаҳкам шиша ва керамик элементларга айланди. Бу элементлардан келажакда Ой базаларининг деворлари, ҳимоя қатламлари ва ҳатто оптик асбоблар учун хомашё сифатида фойдаланиш мумкин бўлади.

Лазерли шакллантириш нафақат қурилишда, балки кутилмаган носозликларни бартараф этишда ҳам қўл келиши кутилмоқда. Ой юзасида ёки орбитада зарурий эҳтиёт қисмлар ва асбобларни лазер ёрдамида тайёрлаш Ерга боғлиқликни камайтиради. Бу узоқ муддатли миссияларнинг автономлигини таъминлашдаги энг муҳим қадамлардан бири ҳисобланади.

Технологиянинг Ердаги истиқболлари

Гарчи лойиҳа дастлаб коинот эҳтиёжлари учун ишлаб чиқилган бўлса-да, унинг Ер юзидаги қурилиш соҳасида ҳам қўлланилиши эҳтимоли юқори. Олимларнинг фикрича, лазерли ишлаб чиқариш усуллари анъанавий саноат усулларидан кўра тежамкор ва мослашувчан бўлиши мумкин. Бу, айниқса, мураккаб геометрик шаклларни яратишда ва ресурслар чекланган ҳудудларда инфратузилмани ривожлантиришда янги даврни очиши мумкин.

Ҳозирда DARPA каби агентликлар томонидан қўллаб-қувватланаётган ушбу лойиҳа лаборатория шароитидан амалий синовларга ўтмоқда. Агар технология ўзини оқласа, 2030-йилларга бориб Ойда илк лазерли "заводлар" иш бошлаши ва инсониятнинг бошқа сайёраларда доимий қўним топиши реалликка айланади.