Сунъий интеллект рақамли тўловлар соҳасида инқилоб қилади: Ҳиндистон тажрибаси

Ҳиндистон миллий тўлов корпорацияси (НПСИ) раҳбари Дилип Асбе рақамли тўловлар тизимининг навбатдаги ривожланиш босқичида сунъий интеллект (AI) технологиялари ҳал қилувчи рол ўйнашини маълум қилди. Ҳозирда мамлакатда Унифиед Paymeнт Интерфасе (УПИ) тизими орқали кунига 750 миллиондан ортиқ транзакция амалга оширилмоқда, бироқ мақсад бу кўрсаткични бир миллиарддан оширишдир. TechCrunch нашрига берган интервюсида Асбе AI нафақат фойдаланувчилар сонини ошириш, балки хавфсизлик ва кредитлаш тизимини ҳам тубдан ўзгартиришини таъкидлади. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Мутахассиснинг фикрича, сунъий интеллект янги фойдаланувчиларни тизимга жалб қилишда, айниқса, кўп тилли интерфейслар ва овозли ёрдамчилар орқали муҳим воситага айланади. Ҳиндистон каби кўп тилли давлатда овозли буйруқлар орқали тўловларни амалга ошириш рақамли саводхонлиги паст бўлган қатлам учун ҳам молиявий хизматлардан фойдаланиш имконини яратади. Бу эса мамлакат ҳукумати ва марказий банкининг ярим миллиард янги фойдаланувчини қамраб олиш режасига мос келади.

Хавфсизлик ва фирибгарликка қарши кураш

AI технологияларининг энг муҳим йўналишларидан бири — хавфсизликдир. НПСИ раҳбари сунъий интеллект алгоритмлари шубҳали транзакцияларни реал вақт режимида аниқлаш ва "мулл" (пул ювишда фойдаланиладиган ҳисоблар) ҳисоб рақамларини блоклашда самарали эканини қайд этди. Бу тизим фуқароларнинг маблағларини ҳимоя қилиш билан бирга, рақамли иқтисодиётга бўлган ишончни мустаҳкамлайди.

Шунингдек, рақамли из қолдирган фойдаланувчилар ва тадбиркорлар учун кредит ажратиш жараёни ҳам AI ёрдамида соддалаштирилади. Анъанавий банк ҳужжатларига эга бўлмаган кичик бизнес вакиллари ўзларининг рақамли тўловлар тарихи асосида молиявий кўмак олиш имкониятига эга бўладилар. Бу эса иқтисодий фаолликни оширишга хизмат қилади.

Овозли технологиялар ва кичик тил моделлари

Ҳозирда овозли моделлар ҳали мукаммаллик даражасига етмаган бўлса-да, НПСИ бу йўналишда фаол ишламоқда. 2023-йилда ишга туширилган овозли интерактив тизим ҳали кенг оммалашмади, бироқ тўғри ёндашув билан у тўлов экотизимининг ажралмас қисмига айланиши кутилмоқда. АҚШда OpenAI ва Coinbase каби компаниялар молиявий маслаҳатлар ва агентлик савдоси учун АИдан фойдаланаётган бир пайтда, Ҳиндистон ҳам ўзининг тартибга солувчи доирасини яратмоқда.

Дилип Асбенинг сўзларига кўра, Ҳиндистон молия сектори учун махсус "кичик тил моделлари"ни (Смалл Лангуаге Моделс) яратиш имконияти мавжуд. Катта моделлардан фарқли ўлароқ, бу моделлар аниқ маълумотлар тўпламига асосланади ва хатолик даражаси минимал бўлади. Масалан, ўтган йили ишга туширилган ФИМИ модели аллақачон бир миллиондан ортиқ фойдаланувчига тўловлардаги низоларни ҳал қилишда ёрдам бермоқда.

Шу билан бирга, Ҳиндистон рақамли тўловлар бозорида рақобат масаласи ҳам долзарб бўлиб қолмоқда. Ҳозирда ПҳонеПе ва Google Pay бозорнинг 80 фоизидан ортиғини назорат қилади. Регулятор битта илованинг улушини 30 фоиз билан чеклашни режалаштирган ва бу қоида 2026-йил охиридан кучга кириши кутилмоқда. Бу эса бозорда янги ФинТеч стартаплари ва АИга асосланган ечимлар учун кенг йўл очиши мумкин.