Ерга жуда яқин масофада ҳаёт учун мос бўлиши мумкин бўлган сайёра топилди

Коинотни тадқиқ этаётган халқаро астрономлар гуруҳи Ерга нисбатан яқин масофада жойлашган ГЖ 3378б экзосайёрасининг хусусиятларини қайта кўриб чиқди. Олинган янги маълумотлар ушбу осмон жисми ўз юлдузининг "яшаш ҳудуди"да (ҳабитабле зоне) жойлашганини ва у ерда ҳаёт мавжудлиги учун назарий жиҳатдан шароит борлигини кўрсатмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ГЖ 3378б сайёраси биздан тахминан 25 ёруғлик йили масофасида жойлашган бўлиб, бу коинот миқёсида жуда қисқа масофа ҳисобланади. Аввалроқ, 2024-йилда ушбу сайёра кашф этилганида, унинг массаси Ерга қараганда 5,3 баробар катта деб баҳоланган эди. Бундай кўрсаткич билан у зич газ қобиғига эга бўлган "мини-Нептун" тоифасига киритилган эди.

Бироқ ixbt.com нашрининг хабар беришича, такрорий таҳлиллар сайёранинг массаси аслида Ер массасидан атиги 2,3 баробар кўпроқ эканини кўрсатди. Бу эса ГЖ 3378б газ гиганти эмас, балки қаттиқ жинсли "Супер-Ер" эканлиги эҳтимолини кескин оширади. Бундай турдаги сайёралар ҳаёт шаклланиши учун энг қулай обектлар ҳисобланади.

Орбита ва энергия баланси

Тадқиқотчилар сайёранинг ўз юлдузи атрофида айланиш даврини ҳам аниқлаштирдилар. Аввалги ҳисоб-китобларда бир йил 25 кунга тенг деб ҳисобланган бўлса, янги маълумотларга кўра, сайёра ўз қуёши атрофини 21 кунда айланиб чиқади. Шундай қисқа масофага қарамай, у ҳаддан ташқари қизиб кетмаган.

Бунинг сабаби шундаки, ГЖ 3378б совуқ қизил митти юлдуз атрофида ҳаракатланади. Сайёра ўз юлдузидан Ер Қуёшдан оладиган энергиянинг тахминан 90 фоизини қабул қилади. Агар сайёрада етарлича зич атмосфера мавжуд бўлса, унинг сиртида сув суюқ ҳолатда сақланиши мумкин. Бу эса биологик ҳаёт учун асосий омилдир.

Ҳозирча сайёранинг атмосфераси бор-йўқлиги энг катта жумбоқ бўлиб қолмоқда. Қизил митти юлдузлар ўзининг кучли чақнашлари ва юлдуз шамоллари билан ажралиб туради. Бундай фаоллик яқин масофадаги сайёраларнинг ҳимоя қатламини йиллар давомида емириб юбориши мумкин.

Келажакдаги тадқиқотлар ва кутилмалар

Олимларнинг таъкидлашича, ГЖ 3378б ҳозирда Қуёш тизимига яқин бўлган энг истиқболли номзодлардан бири ҳисобланади. Бироқ унинг сирларини тўлиқ очиш учун ҳозирги технологиялар етарли эмас. Бу борадаги аниқ жавоблар 2040-йиллардан кейин олиниши кутилмоқда.

Хусусан, NASA томонидан режалаштирилаётган Ҳабитабле Ворлдс Обсерваторй (Ҳаёт учун мос дунёлар обсерваторияси) космик станцияси айнан шу мақсадда ишга туширилади. Мазкур обсерватория яқин экзосайёраларнинг атмосферасини таҳлил қилиш ва уларда биосигнатуралар — ҳаёт мавжудлигидан далолат берувчи белгиларни қидириш билан шуғулланади.

Ўзбекистонлик ҳаваскор астрономлар ва илм-фан ихлосмандлари учун ҳам бу янгилик катта аҳамиятга эга. Коинотнинг бизга яқин қисмларида ҳаёт учун потенциал масканларнинг топилиши инсониятнинг коинотдаги ўрни ҳақидаги тасаввурларни тубдан ўзгартириши мумкин.