Ер орбитасидаги энг узоқ нуқта: 6-июль куни сайёрамиз ҳаракати секинлашади

Жорий йилнинг 6-июль куни Ер сайёраси ўз орбитасининг Қуёшдан энг узоқлашган нуқтаси — афелий нуқтасидан ўтади. Ушбу астрономик ҳодиса натижасида сайёрамизнинг коинотдаги ҳаракат тезлиги йил давомидаги энг паст кўрсаткичга тушади. Бу жараён табиат қонуниятларининг бир қисми бўлиб, ҳар йили июль ойининг бошида кузатилади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ТАСС агентлигининг Москва планетарийси маълумотларига таяниб хабар беришича, шу куни Ер ва Қуёш ўртасидаги масофа тахминан 152,1 миллион километрни ташкил этади. Таққослаш учун, январ ойида сайёрамиз Қуёшга энг яқин келганида (перигелий нуқтаси), бу масофа 147 миллион километргача қисқаради. Масофанинг ортиши сайёрамизнинг орбитал тезлигига бевосита таъсир кўрсатади.

Тезликнинг пасайиши ва Кепплер қонуни

6-июль куни Ернинг орбитал тезлиги сониясига 29,27–29,29 километргача пасаяди. Январ ойидаги кўрсаткичлар билан солиштирганда, бу сезиларли фарқдир — ўшанда тезлик сониясига 30,27–30,29 километрни ташкил этган эди. Бундай ўзгаришлар немис астрономи Иоганн Кепплернинг иккинчи қонуни билан тушунтирилади: сайёра Қуёшга қанчалик яқин бўлса, у шунчалик тез ҳаракатланади ва аксинча.

Ер орбитаси мукаммал айлана эмас, балки чўзилган эллипс шаклига эга бўлгани сабабли, йил давомида Қуёшгача бўлган масофа ўзгариб туради. Афелий пайтида Ер Қуёшдан узоқлашгани боис, қуёш гравитациясининг таъсири бироз камаяди ва бу сайёранинг секинлашишига олиб келади.

Қуёшнинг кўринишидаги ўзгаришлар

Масофанинг максимал даражага етиши натижасида 6-июль куни Қуёшнинг осмондаги кўринадиган диаметри йил давомидаги энг кичик ўлчамда бўлади. Албатта, бу ўзгаришни оддий кўз билан илғаш қийин, бироқ махсус астрономик ускуналар ёрдамида Қуёш гардишининг кичрайганини қайд этиш мумкин.

Кўпчиликда Қуёшдан узоқлашиш об-ҳавонинг совишига олиб келиши керак деган нотўғри тушунча мавжуд. Аслида, Шимолий ярим шарда, жумладан Ўзбекистонда ҳам айни пайтда ёзги иссиқ палласининг кузатилиши Ер ўқининг оғиш бурчаги билан боғлиқ. Масофанинг бир неча миллион километрга ортиши фасллар алмашинувига қараганда камроқ таъсир кўрсатади.

Ушбу ҳодиса астрономлар ва коинот ишқибозлари учун сайёрамизнинг мураккаб механизмларини ўрганишда муҳим ҳисобланади. Ернинг секинлашиши ва узоқлашиши инсоният саломатлиги ёки кундалик ҳаётига ҳеч қандай хавф туғдирмайди, балки коинотдаги мувозанатнинг бир қисмидир.