Британияда термоядровий реакторни осон таъмирлашнинг инқилобий усули ўйлаб топилди

Буюк Британиянинг СТEП (Спҳерикал Токамак фор Энергй Продуктион) лойиҳаси муҳандислари келажакдаги термоядровий электр станцияларига хизмат кўрсатишни тубдан осонлаштирадиган янги вакуум камераси концепциясини тақдим этишди. Ушбу технология энергетика соҳасидаги энг мураккаб муаммолардан бири — реактор ичидаги носозликларни бартараф этиш вақтида станцияни узоқ муддатга тўхтатиб қўймаслик масаласини ҳал қилишга қаратилган. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ixbt.com маълумотига кўра, янги ёндашув анъанавий яхлит пайвандланган вакуум камераларидан воз кечишни кўзда тутади. Бунинг ўрнига СТEП мутахассислари бир-бирининг устига жойлаштириладиган алоҳида ҳалқасимон секциялардан иборат модулли архитектурани таклиф қилишмоқда. Бу тизим реакторни худди болалар конструктори каби қисмларга ажратиш ва йиғиш имконини беради.

Ҳар бир модул вакуум камерасининг бир қисмини ва реакторнинг ички тузилмаси элементларини ўз ичига олади. Агар бирон бир сегмент ишдан чиқса, бутун қурилмани тўлиқ қисмларга ажратмасдан, фақат ўша қисмни чиқариб олиш ва янгисига алмаштириш мумкин бўлади. Ишлаб чиқувчиларнинг фикрича, бу реакторнинг тўхтаб қолиш вақтини радикал тарзда қисқартиради, бу эса тижорий термоядровий энергетика учун жуда муҳимдир.

Технологик мураккаблик ва герметиклик муаммоси

Бундай модулли ёндашувнинг энг катта муҳандислик қийинчилиги модуллар орасидаги герметикликни сақлаб қолишдир. Ўта юқори вакуум ва экстремал ҳарорат шароитида ҳар қандай микроскопик сизиб чиқиш бутун жараённи тўхтатиб қўйиши мумкин. Шу сабабли, СТEП жамоаси иккита янги патент аризасида махсус адаптив зичлагичлар тизимини тавсифлаб берди.

Ушбу тизим реактор ишлаётган вақтда металл конструкцияларнинг иссиқликдан кенгайиши ва деформацияланиши шароитида ҳам тўлиқ герметикликни сақлаб қолишга қодир. Бу технология реакторнинг ички тизимларига киришни қулайлаштиради ва таъмирлаш вақтида ажратилиши керак бўлган мураккаб уланишлар сонини сезиларли даражада камайтиради.

СТEП Фусион вакилларининг таъкидлашича, хизмат кўрсатишнинг соддалиги ва тезлиги термоядровий синтезнинг иқтисодий самарадорлигини белгиловчи асосий омиллардан бири бўлади. Ҳозирги монолит конструкцияли лойиҳаларда таъмирлаш ишлари ойлаб, ҳатто йиллаб давом этиши мумкин бўлган бир пайтда, модулли тизим станциянинг узлуксиз ишлаш коэффициентини оширади.

Ушбу янгилик нафақат Британия, балки бутун дунё энергетикаси учун муҳим аҳамиятга эга. Агар термоядровий реакторлар худди оддий техникалар каби осон сервис қилинса, инсоният чексиз ва тоза энергия манбасига янада тезроқ эришиши мумкин бўлади. Ҳозирда лойиҳа устида ишлар давом этмоқда ва ушбу ечимлар келажакдаги прототипларда синовдан ўтказилади.