Starlink сунъий йўлдошлари йилига 355 минг марта тўқнашувдан қочишга мажбур бўлди

Илон Маск бошқарувидаги SpaceX компаниясининг Starlink сунъий йўлдошлари Ер орбитасида мисли кўрилмаган даражада фаоллик кўрсатмоқда. Сўнгги 12 ой ичида ушбу қурилмалар коинотдаги чиқиндилар ва бошқа объектлар билан тўқнашиб кетмаслик учун 355 мингдан ортиқ маневрни амалга оширди. Бу кўрсаткич коинотни ўзлаштириш тарихидаги рекорд даражадаги кўрсаткич бўлиб, орбитал ҳаракат хавфсизлиги масаласини кун тартибига чиқармоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ҳозирги вақтда ҳар бир Starlink сунъий йўлдоши йилига ўртача 40 мартадан ортиқ, яни деярли ҳар ҳафтада ўз орбитасини коррекция қилишга мажбур бўлмоқда. SpaceX тақдим этган ҳисоботларга кўра, фақатгина ўтган олти ойлик даврнинг ўзида 207 мингга яқин маневр бажарилган. Бу аввалги ярим йиллик кўрсаткичдан 60 мингга кўпдир. Бундай кескин ўсиш орбитадаги сунъий йўлдошлар сонининг жадал кўпайиши билан бевосита боғлиқ.

Коинотдаги тирбандлик ва хавфсизлик чоралари

Орбитада қурилмалар сони ортгани сайин, автоматик бошқарув тизимларига тушадиган юклама ҳам ортиб бормоқда. Starlink тизими хавфли яқинлашишларни аниқлаш ва улардан қочиш учун сунъий интеллектга асосланган автоматлаштирилган механизмлардан фойдаланади. Агар тизим тўқнашув эҳтимолини аниқласа, сунъий йўлдош ўз двигателлари ёрдамида траекториясини ўзгартиради.

Соҳа мутахассисларининг огоҳлантиришича, сунъий йўлдошлар гуруҳининг кенгайиши келажакда орбитал ҳаракатни бошқариш тизимларига жиддий босим ўтказиши мумкин. Ҳар бир алоҳида яқинлашишда тўқнашув эҳтимоли жуда паст бўлса-да, умумий вазиятлар сонининг кўпайиши кутилмаган авариялар ва янги коинот чиқиндилари пайдо бўлиши хавфини оширади.

Ўзбекистонлик фойдаланувчилар учун ҳам бу технологиялар бегона эмас. Мамлакатимизда юқори тезликдаги сунъий йўлдош интернетига бўлган қизиқиш ортиб бораётган бир пайтда, Starlink каби йирик лойиҳаларнинг барқарор ишлаши глобал рақамли алоқа учун муҳим аҳамиятга эга. Бироқ, коинотдаги "тирбандлик" келажакда янги сунъий йўлдошларни учириш жараёнини мураккаблаштириши мумкин.

Экспертлар коинотдаги объектларни кузатиш ва уларнинг ҳаракатини мувофиқлаштириш бўйича халқаро стандартларни янада кучайтириш зарурлигини таъкидламоқда. Акс ҳолда, Ер атрофидаги орбита коинот чиқиндилари билан тўлиб, келажакдаги миссиялар учун хавфли ҳудудга айланиши ҳеч гап эмас. Ҳозирча SpaceX ўз тизимларининг ишончлилигига урғу бериб, хавфсиз масофани сақлашда давом этмоқда.