Сунъий интелект ягона якун эмас: Олимлар цивилизациялар тақдирининг янги моделини ишлаб чиқди

Инсоният келажаги фақатгина технологик юксалиш ёки мутлақ таназзулдан иборат эмас. Олимлар томонидан ишлаб чиқилган янги гибрид модел технологик цивилизацияларнинг ривожланиш йўли биз ўйлагандан кўра мураккаброқ эканини кўрсатди. Тадқиқотга кўра, жамиятлар такрорий инқирозлар, таназзул ва қайта тикланиш босқичларини босиб ўтиши мумкин, бу эса сунъий интеллект (AI) ёки глобал ҳалокат ягона якуний нуқта эмаслигидан далолат беради. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Тадқиқотчилар 1000 йиллик даврни қамраб олувчи 10 хил ривожланиш сценарийсини моделлаштиришди. Бунда нафақат ташқи таҳдидлар, балки ички омиллар — ресурсларни сарфлаш даражаси, бошқарув сифати ва инқироздан кейин ўзини тиклаш қобилияти асосий мезон қилиб олинди. Мазкур модел детерминистик ҳисоб-китоблар ва тасодифий ўзгаришларни бирлаштирган ҳолда, цивилизациянинг узоқ муддатли яшовчанлигини таҳлил қилади.

Ресурслар ва тикланиш қобилияти

Тадқиқотнинг энг муҳим кўрсаткичи "фаоллик улуши" деб номланди. Бу кўрсаткич цивилизациянинг юқори технологик даражани сақлаб қолиш вақтини англатади. Турли сценарийларда бу рақам 0,38 дан 1,00 гача ўзгарган. Яни, айрим жамиятлар деярли узлуксиз ривожланса, бошқалари тез-тез технологик имкониятларини йўқотиб, сўнгра уларни нолдан тиклашга мажбур бўлган.

Ixbt.com маълумотига кўра, цивилизациянинг барқарорлигига энг кучли таъсир кўрсатувчи омил — бу ресурсларнинг тугаш тезлигидир. Олимлар глобал хавф-хатарларнинг олдини олишдан кўра, ресурсларни меъёрида истеъмол қилиш жамиятнинг омон қолиши учун муҳимроқ эканини аниқлашди. Бу эса бугунги кунда глобал экологик ва энергетик муаммолар билан курашаётган инсоният учун жиддий сигналдир.

Коинотдаги "жимжитлик" сири

Ушбу модел нафақат Ер келажаги, балки ўзга сайёралик цивилизацияларни излаш (СEТИ) лойиҳалари учун ҳам янги қарашларни тақдим этади. Агар цивилизациялар мунтазам равишда фаол ва нофаол ҳолатларга ўтиб турса, коинотдан сигналлар келмаётгани у ерда ҳаёт йўқлигини англатмайди. Шунчаки, ўша цивилизация айни дамда навбатдаги таназзул ёки тикланиш босқичида бўлиши мумкин.

Экспертларнинг таъкидлашича, технологик жамиятларнинг тақдири фақатгина кутилмаган фалокатларга боғлиқ эмас. Асосий масъулият ресурсларни бошқариш ва инқирозлардан тўғри хулоса чиқара олиш қобилиятида ётади. Модел инсониятга аниқ бир башорат бермайди, бироқ барқарор келажак қуриш учун қайси йўналишларга эътибор қаратиш лозимлигини кўрсатиб беради.

Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, технологик тараққиёт чўққисига чиқиш — бу якуний ғалаба эмас. Ҳақиқий муваффақият ўша даражани сақлаб қолиш ва муқаррар инқирозлардан кейин яна оёққа тура олиш санъатидир. Инсоният учун ChatGPT ёки бошқа илғор технологиялар қанчалик муҳим бўлса, табиат билан уйғунликда яшаш ҳам шунчалик ҳаётий заруратдир.