Дунёда илк бор: 100 тонналик тўлқин генератори халқаро хавфсизлик сертификатини олди

Қайта тикланувчи энергия манбалари соҳасида тарихий воқеа юз берди: Швециянинг КорПовер Осеан компанияси томонидан ишлаб чиқилган C4 тўлқинли энергия конвертори дунёда биринчи бўлиб ДНВ халқаро сертификатига лойиқ кўрилди. Ушбу ҳужжат денгиз энергетикаси лойиҳалари учун олтин стандарт ҳисобланиб, технологиянинг нафақат самарадорлигини, балки экстремал шароитларда хавфсиз эканлигини ҳам тасдиқлайди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Сертификатлаштириш жараёни нақд 7 йил давом этди. Бу вақт ичида мутахассислар қурилманинг конструкцияси, ишлаб чиқариш жараёни, материалларнинг чидамлилиги ва энг асосийси, кучли штормларга бардош бера олиш қобилиятини синовдан ўтказишди. КорПовер Осеан бош директори Патрик Мёллернинг сўзларига кўра, ушбу сертификат тўлқин энергетикасини шунчаки истиқболли ғоядан йирик инвесторлар томонидан молиялаштирилиши мумкин бўлган тижорий ечимга айлантиради.

Технологик мўъжиза: "Юрак клапани" принципи

C4 қурилмаси томчи шаклидаги улкан буй бўлиб, унинг диаметри 9 метр, баландлиги 18 метр ва оғирлиги қарийб 100 тоннани ташкил этади. У денгиз тубига махсус трос ёрдамида маҳкамланади. Тўлқинлар қурилмани юқорига кўтарганда, трос уни пастга тортади. Ушбу илгариланма-қайтма ҳаракат тишли ғилдираклар ва редукторлар тизими орқали генераторни ҳаракатга келтиради, ҳосил бўлган электр энергияси эса сув ости кабеллари орқали қирғоққа узатилади.

Лойиҳа муваффақиятининг калити ВавеСпринг деб номланган ноёб тизимдир. Ишлаб чиқувчилар уни инсон юраги клапанининг ишлашига қиёслашади. Одатда тўлқинлар ҳаракати сўндирилса, бу тизим уни кучайтиради. Масалан, баландлиги 1 метр бўлган тўлқинларда буйнинг ҳаракат амплитудаси 3 метргача оширилади, бу эса ишлаб чиқариладиган энергия миқдорини кескин кўпайтиради.

Табиий офатларга чидамлилик ва келажак режалари

Кучли бўронлар пайтида тизим автоматик равишда тескари режимга ўтади ва конструкцияга тушадиган юкламани камайтиради. Бу технология ўзининг ҳаётийлигини Португалия қирғоқларида исботлади. 2023-йилдан буён синовдан ўтаётган прототип баландлиги 18,5 метрга етган Домингос штормини ҳеч қандай талафотсиз енгиб ўтди. Айнан мана шу кўрсаткич ДНВ экспертлари учун сертификат беришда асосий омил бўлди.

Ҳозирда КорПовер Осеан компанияси ушбу технологияни кенг миқёсда татбиқ этишга тайёрланмоқда. Режага кўра, 2027–2029-йиллар оралиғида Португалия ва Шотландия қирғоқларида ўнлаб шундай буйлардан ташкил топган илк тижорий тўлқин электр станциялари ишга туширилади. Бу эса дунё энергетика балансида қуёш ва шамол энергияси каби тўлқин энергиясининг ҳам ўз ўрнига эга бўлишини таъминлайди.

Ixbt.com маълумотларига кўра, ушбу лойиҳа денгиз энергетикаси соҳасида янги даврни бошлаб бериши кутилмоқда. Ўзбекистон каби денгизга чиқиш имконияти бўлмаган давлатлар учун бу технология бевосита аҳамиятга эга бўлмаса-да, глобал миқёсда яшил энергия нархининг арзонлашиши ва технологик трансферлар нуқтаи назаридан муҳим ҳисобланади.