Ҳиндистон пойтахтида тарихий интернет-блокировкаси: Сиёсий инқироз ва рақамли узилиш

Ҳиндистон пойтахти Деҳли шаҳри ўз тарихидаги энг узоқ давом этган мобил интернет узилишини бошдан кечирди. Мамлакат таълим вазири Дҳармендра Прадханнинг истеъфосини талаб қилиб чиққан намойишчилар ва ҳукумат ўртасидаги кескинлик сабабли жорий этилган ушбу чекловлар, нафақат сиёсий, балки технологик ва ҳуқуқий баҳсларга ҳам сабаб бўлди. ixbt.com маълумотига кўра, мазкур блокировка шаҳарнинг марказий ҳудудларида бир неча кун давомида алоқани бутунлай фалаж қилиб қўйган. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Дастлабки чеклов чоралари 20-июль куни Жантар-Мантар майдони атрофида бошланган оммавий норозилик намойишлари ортидан жорий этилган эди. Ҳукумат хавфсизлик нуқтаи назаридан мобил интернетни ўчириш ҳақидаги буйруқни кетма-кет етти марта узайтирди. Бу ҳолат Деҳли каби мегаполис учун мисли кўрилмаган воқеа бўлиб, рақамли иқтисодиёт ва кундалик алоқа тизимига жиддий зарба берди.

Блокировка қамрови ва таъсир доираси

Интернет узилиши тахминан 1,5 километр радиусдаги ҳудудни қамраб олди, бироқ бу зона шаҳарнинг энг муҳим стратегик нуқталарини ўз ичига олган эди. Аиртел, Релиансе Жио ва Водафоне Идеа каби йирик операторлар фойдаланувчилари Жанпатх, Коннот-Плейс ва Миллий медиа маркази каби ҳудудларда алоқасиз қолишди. Шунингдек, Ле Меридиен ва Шангри-Ла каби нуфузли меҳмонхоналар ҳам рақамли блокададан четда қолмади.

Намойишчиларнинг асосий талаби таълим тизимидаги муаммолар фонида вазирнинг лавозимидан кетиши эди. Қизиқарли жиҳати шундаки, чекловлар расмий муддати тугашидан аввал, вазир истеъфога чиққани эълон қилинган заҳоти бекор қилинди. Бу эса интернетнинг узилиши тўғридан-тўғри сиёсий босим ўтказиш қуроли сифатида фойдаланилгани ҳақидаги тахминларни кучайтирди.

Ҳуқуқий эътирозлар ва оқибатлар

Ҳиндистоннинг SFLK.in ҳуқуқни муҳофаза қилиш ташкилоти ушбу ҳолат юзасидан Деҳли Олий судига мурожаат қилди. Ҳуқуқшунослар кўп кунлик интернет блокировкасининг қонунийлигини шубҳа остига олиб, бу фуқароларнинг ахборот олиш ҳуқуқини бузиш эканини таъкидламоқда. Бундай чораларнинг қўлланилиши халқаро ҳамжамият томонидан ҳам рақамли эркинликка таҳдид сифатида баҳоланмоқда.

Технологик нуқтаи назардан, ушбу воқеа замонавий дунёда мобил интернетнинг нақадар муҳим ҳаётий эҳтиёжга айланганини яна бир бор кўрсатди. Ҳаттоки қисқа муддатли ва локал характердаги узилишлар ҳам бизнес, ОАВ ва давлат хизматлари фаолиятига сезиларли даражада салбий таъсир кўрсатиши мумкинлиги исботланди.

Ҳозирда Деҳли марказида мобил алоқа ва интернет тўлиқ тикланган. Бироқ, экспертларнинг фикрича, ушбу воқеа Ҳиндистон қонунчилигида интернетни ўчириш тартибларини қайта кўриб чиқиш зарурлигини кўрсатиб берди. Келгусида бундай радикал чоралар кўрилмаслиги учун ҳуқуқий кафолатлар яратилиши кутилмоқда.