Ҳиндистон ҳукумати Битчат аноним мессенжерини блоклашни талаб қилди

Ҳиндистон ҳукумати GitHub платформасидан Twitter асосчиларидан бири Жакк Дорсей томонидан яратилган Битчат дезентрализациялашган мессенжерига тегишли репозиторийларни ўчиришни талаб қилди. Ушбу қарор мамлакатда давом этаётган кенг кўламли норозилик намойишлари фонида қабул қилинди, чунки намойишчилар интернет чекловларини четлаб ўтиш учун айнан шу иловадан фаол фойдаланмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Жакк Дорсей ўзининг Х ижтимоий тармоғидаги саҳифасида Ҳиндистон Ички ишлар вазирлиги қошидаги Кибержиноятчиликка қарши курашиш координация маркази (I4C) томонидан юборилган расмий буйруқ нусхасини эълон қилди. Ҳужжатга кўра, GitHub уч соат ичида лойиҳага тегишли учта репозиторийга киришни чеклаши лозим эди. Расмийлар Битчат архитектураси ҳуқуқ-тартибот идоралари ишини сезиларли даражада қийинлаштиришини, хусусан, хабарларни тутиб олиш ва фойдаланувчиларни идентификация қилиш имконсиз эканини таъкидламоқда.

Битчат қандай ишлайди ва унинг ўзига хослиги нимада?

Битчат — бу 2025-йил ёзида тақдим этилган очиқ кодли мессенжер бўлиб, у анъанавий WhatsApp ёки Telegram иловаларидан тубдан фарқ қилади. Мазкур сервисни ишлатиш учун интернет алоқаси, телефон рақами ёки электрон почта орқали рўйхатдан ўтиш талаб этилмайди. Маълумот алмашинуви Bluetooth Mesh технологияси ёрдамида бевосита смартфонлар ўртасида амалга оширилади, бу эса қурилмаларга ўзаро локал тармоқ ҳосил қилиш имконини беради.

Дастурчилар ушбу воситани табиий офатлар, алоқа узилишлари ёки фавқулодда ҳолатларда мулоқотни сақлаб қолиш учун мўлжалланган инструмент сифатида позицияламоқда. Бироқ, айнан марказлашган серверларнинг йўқлиги ва фойдаланувчилар устидан назорат ўрнатиб бўлмаслиги Ҳиндистон ҳукумати учун асосий хавотир манбаига айланди. I4C баёнотига кўра, бундай технологиялар нафақат тинч мақсадларда, балки дезинформация тарқатиш ва давлат хавфсизлигига таҳдид солувчи ҳаракатларни мувофиқлаштириш учун ҳам қўлланилиши мумкин.

Намойишлар фонида кескин ўсган машҳурлик

TechCrunch нашрининг Сенсор Товер таҳлилий маълумотларига таяниб хабар беришича, Битчат иловаси Ҳиндистонда мисли кўрилмаган даражада оммалашган. Июль ойининг ўрталарида ушбу илованинг дунё бўйлаб жами юклаб олинган сонининг 85 фоизи айнан Ҳиндистон ҳиссасига тўғри келган. Ваҳоланки, бир ой аввал бу кўрсаткич бор-йўғи 1 фоизни ташкил этган эди.

Фақатгина беш кун ичида мессенжер 91 минг марта юклаб олинган, 23-июль ҳолатига кўра эса Ҳиндистондаги кунлик фаол фойдаланувчилар сони 330 мингдан ошиб, сервис учун янги рекорд ўрнатди. Қизиқишнинг бундай ортиши тиббиёт олийгоҳларига кириш имтиҳонлари натижалари бекор қилиниши ортидан бошланган норозилик намойишларига тўғри келди. Намойишчилар интернет ўчирилган ҳудудларда ҳам ўзаро алоқада бўлиш учун меш-тармоқлардан фойдаланишга ўтган.

Ҳозирда GitHub ушбу талабни қандай бажариши ва Жакк Дорсей бошчилигидаги жамоанинг кейинги қадамлари қандай бўлиши технологик ҳамжамият эътиборида турибди. Мазкур ҳолат рақамли эркинлик ва давлат назорати ўртасидаги глобал баҳсни яна бир бор кун тартибига чиқарди.