Falcon 9 ракетасининг юқори босқичи Ойга бориб урилади

Жорий йилнинг 5-август санасида Falcon 9 ракетасининг ишлаб бўлган юқори босқичи Ой сиртига келиб урилиши кутилмоқда. ixbt.com нашрининг хабар беришича, ушбу қолдиқ 2025-йил январ ойида амалга оширилган Firefly Блуе Гҳост-1 миссиясидан сўнг космосда қолиб кетган эди. Олимларнинг дастлабки ҳисоб-китобларига кўра, мазкур тўқнашув астрономлар учун ноёб илмий кузатувларни амалга ошириш имкониятини беради. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Мутахассисларнинг фикрича, учрашув Ойнинг ғарбий қисмидаги Эйнштейн ва Белл кратерлари яқинида содир бўлади. Тўқнашув вақтида ҳосил бўладиган чақнаш Ер юзидаги сезгир телескоплар ёрдамида кузатиш учун етарлича ёрқин бўлиши кутилмоқда. Бу эса олимларга космик жисмларнинг табиий сиртлар билан ўзаро таъсирини реал вақт режимида ўрганиш йўлини очади.

Ой чанги ва унинг динамикаси

Янги илмий тадқиқот натижаларига кўра, кучли зарба натижасида отилиб чиққан моддалар шлейфи 75 километрдан 100 километргача бўлган баландликка кўтарилиши тахмин қилинмоқда. Дастлабки дақиқаларда ҳосил бўладиган чанг булути қоронғи осмон фонидан сезиларли даражада ёрқинроқ кўринади. Шунга қарамай, амалдаги кўрсаткичлар назарий ҳисоблардан бироз фарқ қилиши ҳам мумкин.

Олимларнинг таъкидлашича, мазкур ҳодисанинг асосий илмий қиймати қисқа муддатли чақнашнинг ўзида эмас, балки отилиб чиққан моддалар динамикасини таҳлил қилиш ва Ойга зарба бериш моделларини амалда синовдан ўтказишдир. Бундай кузатувлар келгусида фазовий тадқиқотлар учун муҳим назарий асос бўлиб хизмат қилади.

Космик чиқиндилар ва хавфсизлик чоралари

NASA ва бошқа космикагентликлар ушбу жараённи диққат билан кузатиб боришни режалаштирган. Хусусан, Лунар Реконнаиссансе Орбитер (ЛРО) аппарати кутилаётган тўқнашув жойини ҳодисадан тахминан бир ҳафта олдин ва воқеадан бир ҳафта ўтгач суратга олиши кўзда тутилган. Бу эса зарба натижасида юзага келган янги кратер ҳажмини аниқ баҳолаш имконини беради.

Тадқиқотчиларнинг қайд этишича, сунъий космик чиқиндилар билан боғлиқ бундай кузатувлар келажакда Ой инфратузилмаси ва инсониятнинг Ой дастурлари доирасидаги экспедициялари учун юзага келиши мумкин бўлган хавфларни олдиндан баҳолашда муҳим аҳамият касб этади.