Хитой Ер ва Ой ўртасида юқори тезликдаги ласер алоқасини синади

Хитойлик олимлар Ер ва Ой ўртасида 400 минг километрдан ортиқ масофада иккитомонлама ласер алоқа каналини илк бор муваффақиятли ўрнатди. Ixbt.com маълумотига кўра, мазкур илмий тажриба космик тадқиқотлар ва маълумотлар алмашинуви йўналишида муҳим қадам бўлиб, келгусидаги ой миссиялари учун улкан имкониятлар эшигини очади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Эксперимент давомида узатиш тезлиги Ер томонидан космик аппаратга 1,25 Мбит/с ни ташкил этган бўлса, тескари йўналишда 100 Мбит/с га етди. Айнан юқори тезликдаги пастга йўналтирилган канал ой миссиялари учун энг муҳим омил ҳисобланади, чунки у Ерга улкан ҳажмумдаги суратлар, видео ва илмий маълумотларни узатиш имконини беради.

Ласер алоқасининг афзалликлари ва техник имкониятлари

Мазкур технологиянинг устунлиги айниқса ўта юқори аниқлатдаги тасвирлар мисолида яққол кўзга ташланади. Тадқиқотчиларнинг баҳолашича, 8K форматидаги битта тасвирни 5 Мбит/с тезликдаги анъанавий радиоалоқа ёрдамида узатиш учун 4-5 дақиқа вақт кетган бўлар эди, янги ласер тизими эса худди шу вазифани атиги 12 сонияда бажаради.

Анъанавий радиоалоқа билан таққослаганда, ласер каналлари сезиларли даражада юқори ўтказувчанлик қобилиятини таъминлайди ва жуда тор нардан фойдаланади. Бу маълумот узатиш тезлигини ошириш билан бирга, сигнални бегона қўллар томонидан тутиб қолишни ҳам анча мураккаблаштиради.

Мураккаб жараён ва юқори аниқлик талаблари

Бундай алоқани ўрнатишдаги энг асосий қийинчилик бу ўта юқори аниқликдаги нишонга олишдир. Ласер нури 400 минг километрдан ортиқ масофада жойлашган ва космик аппарат билан бирга доимий ҳаракатдаги қабул қилгичга аниқ тушиши шарт. Ҳатто энг кичик бурчак хатоси ҳам Ой яқинида бир неча километрлик адашишга олиб келиши мумкин.

Алоқани ушлаб туриш учун тизим бир вақтнинг ўзида аппарат орбитасини, телескопни нишонга олишдаги хатоликларни, атмосфера рефракциясини ва ҳатто ласер импульсининг Ер билан Ой орасидаги масофани босиб ўтиши учун кетадиган вақтни ҳисобга олади. Натижада ер усти телескопи ва космик терминал ҳаракат вақтида ўзаро аниқ йўналишни сақлаб қолади.

Signalларни қабул қилиш ва келажакдаги режалар

Signalни қабул қилиш жараёни ҳам мураккаб кечди. Юз минглаб километр йўл босиб ўтгандан сўнгдетекторга том маънода бирламчи фотонлар етиб келади ва уларни Ой, юлдузлар ҳамда бошқа халақит манбалари фонида ажратиб олиш талаб этилади. Бунинг учун муҳандислар ўта сезгир бир фотонли детекторлар ва махсус сигнални қайта ишлаш алгоритмларидан фойдаланишди.

Хитой Фанлар академиясининг Космик амалий муҳандислик технологиялари маркази маълумотига кўра, бу муваффақиятли тажриба Хитой учун Ер — Ой тизимида тўлақонли оптик алоқани йўлга қўйиш йўлидаги илк қадамдир. Келгусида бундай каналлар ой орбитал аппаратлари, автоматик станциялар ва Ой сиртидаги келгуси инфратузилма билан маълумот алмашиш учун ишлатилиши мумкин.