Қурилиш соҳасида тарихий инқилоб: Данияда 3D-принтерда турар жой қурилди

Замонавий қурилиш ва архитектура оламида яна бир улкан сакраш юз берди. Даниянинг Холстебро шаҳрида 3D-босма технологияси ёрдамида барпо этилган ва Европа миқёсидаги энг йирик инновацион турар жой мажмуаси ҳисобланган «Skovsporet» қурилиши тўлиқ якунланди. Университет ёшлари учун арзон ва шинам бошпана яратиш мақсадида тикланган 36 та хонадонли ушбу эко-шаҳарчада бинолар бир неча ойлаб эмас, балки саноқли кунлар ичида қад ростлади. Бундай мисли кўрилмаган тезлик ва ихчамлик қандай амалга оширилди?

Қуйида қурилиш индустриясида янги даврни бошлаб бераётган мазкур технологик мўъжиза, 3D-принтернинг рекорд кўрсаткичлари ва талабалар учун яратилган шинам шарт-шароитлар тафсилотлари билан танишамиз.

1. «Skovsporet» мўъжизаси: Ихтисослашган лойиҳа ва кучли ҳамкорлик

Холстебро шаҳридаги маҳаллий университет кампуси яқинида барпо этилган «Skovsporet» турар жой мажмуаси ўз йўналишида Европада шу кунгача амалга оширилган энг катта лойиҳа бўлиб турибди.

Лойиҳа муаллифи сифатида дунёга машҳур космик ва футуристик архитектурага ихтисослашган SAGA Space Architects бюроси, 3D-босма соҳасида етакчи 3DCP ҳамда глобал қурилиш 3D-принтерларини ишлаб чиқарувчи COBOD компанияси ўзаро ҳамкорликда иш олиб борди. Буюртмачи эса маҳаллий талабалар учун ҳамёнбоп ва энергия тежамкор турар жойлар яратишга ихтисослашган нотижорат ташкилотдир.

Лойиҳа кўлами ва инфратузилмаси:

• Бинолар сони: 6 та бир қаватли замонавий бинолар комплекси;

• Квартиралар фонди: Жами 36 та тўлиқ мустақил квартира;

• Шаҳарча инфратузилмаси: Бинолар орасидаги яшил ҳовлилар, пиёдалар хиёбонлари, дам олиш боғлари ва велосипедлар учун махсус парковка зоналари.

Бу ерда яшовчи талабалар нафақат замонавий уй-жойга, балки табиат қўйнидаги тўлақонли яшил кампус экотизимига ҳам эга бўлишди.

2. Рекорд тезлик: 3 кишилик жамоа ва 5 кунда битган бинолар!

Лойиҳанинг энг ҳайратланарли жиҳатларидан бири — одам ресурслари ва вақтнинг мисли кўрилмаган даражада тежалгани бўлди.

Биноларнинг асосий юк кўтарувчи деворларини барпо этишда соҳада инқилоб ясаган COBOD BOD3 номли улкан 3D-принтери қўлланилди. Принтер соплоси (пуркагичи) орқали цементга ўхшаш махсус суюқ композит қоришмани қатламма-қатлам чиқариб, деворларни компьютерда чизилган 3D-модель асосида миллиметрлик аниқликда тиккалади.

Қурилиш тезлигидаги феноменал сакраш:

1. Минимал ишчи кучи: Улкан 3D-принтернинг ишлаши ва бетон қатламларини ётқизиш жараёнини майдонда атиги 3 кишидан иборат гуруҳ назорат қилди. Ўнлаб қурувчилар, оғир техника ва шовқинга ҳожат қолмади.

2. Дастлабки синов: 6 та квартирадан иборат биринчи блок биносини босиб чиқариш учун дастурий мослашувлар сабаб бир неча ҳафта вақт сарфланди.

3. 5 кунлик рекорд: Мутахассислар роботлашган тизимга тўлиқ мослашгач, охирги худди шундай ҳажмдаги 6 хонадонли блок-бино атиги 5 кун ичида нолдан деворлари тўлиқ босиб чиқарилди!

Бу кўрсаткич анъанавий ғишт ёки бетон қуйилишидан камида 4–5 баравар тезроқ экани билан мутахассислар эътиборини тортди.

3. Табиат билан уйғунлик: 90 фоиз дарахтлар асраб қолинди

Кўпчилик йирик қурилишларда атроф-муҳит ва кўкаламзор ҳудудлар бутунлай кесиб ташланади. Аммо Skovsporet лойиҳачилари экологик мувозанатни сақлашни биринчи ўринга қўйишди.

Қурилиш майдони режаси шундай пухта чизиб чиқилдики, майдонда аввалдан ўсиб турган кўп йиллик дарахтларнинг 90 фоизи асл ҳолича сақлаб қолинди. Натижада талабалар турар жойи одатдаги бетон саноат зонасига эмас, балки чинакам кўм-кўк ўрмонзор ичидаги табиий оромгоҳга айланди.

4. Ихчам, ёруғ ва шинам: 40–50 кв.м мустақил квартиралар

Ҳар бир квартира 40 дан 50 квадрат метргача майдонга эга бўлиб, бир талабанинг тўлиқ мустақил ва ҳеч кимга боғлиқ бўлмаган ҳолда яшаши учун мослаштирилган:

• Алоҳида зоналар: Хонадонлар шахсий ошхона, кенг меҳмонхона, шинам ухлаш хонаси, алоҳида иш (ўқиш) майдони ва замонавий санитария тармоқларига (ҳаммом ва ҳожатхона) эга.

• Табиий қуёш нури: Архитекторлар энергияни тежаш ва хоналарни ёруғ қилиш учун кенг панорама деразалар ҳамда бевосита том қисмидан қуёш нурини ўтказувчи махсус конструкцион люклар ўрнатишди.

• Интерьердаги дизайн ечими: 3D-принтер материали қатламма-қатлам ётқизилгани учун деворларда ўзига хос тўлқинсимон, ғадир-будур нақш ҳосил бўлган. Хоналарга иссиқлик ва эстетика бағишлаш учун интерьер безагида табиий ёғоч, тиқин (пробка) ва гипсокартон панеллардан усталик билан фойдаланилди. Натижада совуқ ва тўмтоқ бетон кўриниши ўрнини шинам ва замонавий скандинавча дизайн эгаллади.

5. Гибрид қурилиш: Роботлар нимани қилди-ю, инсон қўли нимада керак бўлди?

Таъкидлаш жоизки, Skovsporet мажмуаси тўлиқ 100 фоиз фақат 3D-принтер маҳсули эмас. Бу лойиҳа — робототехника ва анъанавий инсон меҳнатининг мукаммал гибрид симбиозидир.

3D-принтер барча асосий деворларни қисқа кунларда тайёрлаб бергач, майдонга анъанавий усталар кириб келишди. Улар том қопламаларини ёпишди, дераза-эшикларни ўрнатишди, муҳандислик тармоқлари (электр, сув, иситиш)ни тортди ҳамда хоналарни зарур маиший жиҳоз ва мебель билан тўлдирди.

Умумий ҳисобда пойдевордан тортиб то тўлиқ пардозлаш ишларигача бўлган жараён жами 12 ойни ташкил этди. Ҳозирда объект тўлиқ топширилган бўлиб, дастлабки талабалар янги хонадонларга кўчиб киришга тайёргарлик кўрмоқда.

Хулоса ва жамоатчилик муносабати

Даниядаги ушбу тажриба 3D-принтерлар шунчаки экспериментал концепт эмас, балки реал ҳаётдаги арзон, экологик ва ўта тезкор уй-жой етишмовчилигини ҳал қилувчи қудратли ечим эканини исботлади. Бино деворларининг атиги 5 кунда ва бор-йўғи 3 кишилик ишчи кучи билан тикланиши глобал қурилиш бозорида янги технологик стандартларни ўрнатиши шубҳасиз.

Сизнингча, Ўзбекистонда ҳам талабалар ётоқхоналари ва арзон уй-жойларни тез фурсатда барпо этиш учун бундай 3D-қурилиш технологияларини олиб кириш вақти келдими? Келажакда робот-принтерлар одатий қурувчилар ўрнини тўлиқ эгаллай оладими? Фикрларингизни изоҳларда қолдиринг!