Катта хушхабар: Декларациясиз нақд валюта олиб чиқиш лимити 10 минг долларга оширилмоқда

Ўзбекистон Республикаси ҳудудини тарк этаётган фуқаролар, тадбиркорлар ва хорижий сайёҳлар учун божхона чегараларидан ўтиш тартиби сезиларли даражада соддалаштирилмоқда. Президентнинг янги фармонига мувофиқ, нақд хорижий валютани божхона декларациясини тўлдирмасдан олиб чиқиб кетиш меъёри амалдаги 100 миллион сўм эквивалентидан нақ 10 минг АҚШ доллари эквивалентигача оширилади. Бу ўзгариш қачондан кучга киради, декларация қачон талаб этилади ва ўтган йилларда бу кўрсаткич қандай ўзгарган эди?

Қуйида фуқароларнинг чет элга сафарларини янада қулайлаштирадиган ушбу тарихий қарор, қонунчиликка киритилаётган ўзгаришлар ва унинг амалий аҳамияти тафсилотлари билан танишамиз.

1. Чегарадаги катта енгиллик: 100 млн сўмдан 10 минг долларгача сакраш

Мамлакатимизда молиявий эркинликни таъминлаш, валюта сиёсатини либераллаштириш ва божхона назорати жараёнларидаги ортиқча бюрократик тўсиқларни бартараф этиш бўйича навбатдаги муҳим қадам қўйилди.

Янги тартибга кўра, жисмоний шахслар Ўзбекистондан чиқиб кетаётганда ўзлари билан 10 000 АҚШ долларигача (ёки унинг бошқа валюталардаги эквиваленти миқдорида) бўлган нақд маблағларни ҳеч қандай божхона декларацияси тўлдирмасдан, «яшил йўлак» орқали эркин олиб чиқиб кетишлари мумкин бўлади.

• Асосий қоида: Нақд пул маблағи фақатгина белгиланган 10 минг долларлик чегарадан ошган тақдирдагина йўловчи божхона декларациясини тўлдириши шарт бўлади.

Бу эса саёҳатга, даволанишга ёки хизмат сафарига отланган минглаб ҳамюртларимизнинг чегара-божхона постларида ортиқча ҳужжат расмийлаштириш ва вақт йўқотиш ташвишига барҳам беради.

2. Қонун қачон кучга киради? Ҳукумат олдига қўйилган вазифа

Президент томонидан 27 август куни имзоланган тегишли фармонга асосан, мазкур янги механизмни тўлиқ ҳуқуқий мустаҳкамлаш бўйича аниқ муддат белгилаб берилди.

• Ижро муддати: Жорий йил якунига қадар;

• Вазифа: Нақд валютани олиб чиқиб кетиш меъёрини 10 минг доллар этиб белгилашни назарда тутувчи қонун лойиҳаси ишлаб чиқилиб, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритилиши шарт.

Шундан сўнг қонун лойиҳаси Олий Мажлис палаталари томонидан кўриб чиқилади ва расман тасдиқлангач, амалиётга тўлиқ татбиқ этилади.

3. Тарихий динамика: 2 минг доллардан 10 минг долларгача бўлган йўл

Ўзбекистонда нақд валюта олиб чиқиш қоидалари сўнгги йилларда очиқлик ва эркин бозор тамойиллари асосида босқичма-босқич юмшатиб келинмоқда. Ушбу кўрсаткичнинг тадрижий ўзгаришига назар ташласак:

1. 2020 йил 1 сентябргача бўлган давр: Ўзбекистон фуқаролари ва меҳмонлари фақатгина 2 000 АҚШ доллари эквивалентидаги нақд маблағни декларациясиз олиб чиқиши мумкин эди. Бундан ортиқ сумма албатта декларацияланиши шарт бўлган.

2. 2020 йилдан ҳозирги кунгача: 2020 йил 1 сентябрдан эътиборан меъёр 100 миллион сўм этиб белгиланди. Валюта курси ўзгаришлари фонида бу миқдор ўртача 7 500 – 8 000 доллар атрофидаги қийматни ташкил қилиб келаётган эди.

3. Янги босқич: Эндиликда чегара аниқ ва қатъий равишда халқаро стандартларга мос 10 000 АҚШ доллари этиб мустаҳкамланмоқда.

4. Нега бу ислоҳот муҳим? Сайёҳлар ва бизнес учун аҳамияти

Халқаро божхона ва молия амалиётида (жумладан, Европа Иттифоқи ва қатор ривожланган давлатларда) 10 000 доллар/евро миқдори стандарт декларациясиз чегара ҳисобланади.

Ўзбекистонда ушбу тартибнинг жорий қилиниши:

• Сайёҳлик жозибадорлигини оширади: Хорижий меҳмонлар Ўзбекистонга кириш ва чиқиш чоғида валюта қоидалари бўйича халқаро даражадаги бир хил ва тушунарли меъёрларга дуч келади.

• Ишбилармонлик муҳитини яхшилайди: Хорижга қисқа муддатли хизмат сафарларига чиқувчи мутахассислар ва тадбиркорлар учун харажатларни нақд шаклда олиб чиқишда катта мослашувчанлик беради.

• Бюрократия ва коррупция хавфини кесади: Чегара-ўтказиш пунктларида фуқароларни текшириш ва сунъий тўсиқлар яратиш эҳтимоли кескин камаяди.

Хулоса ва жамоатчилик муносабати

Ўзбекистон ҳудудидан декларациясиз нақд пул олиб чиқиш лимитининг 10 минг долларгача етказилиши мамлакат молия ва божхона тизимидаги навбатдаги эркинлаштириш қадами сифатида жамоатчилик томонидан илиқ қарши олинмоқда. Бу чора нафақат фуқаролар эркинлигини таъминлайди, балки юртимизнинг халқаро молиявий имиджини ҳам сезиларли даражада мустаҳкамлайди.

Сизнингча, чет элга чиқишда декларациясиз 10 000 долларлик лимит етарлими ёки уни янада ошириш лозимми? Бу ўзгариш сизни чегарадаги ортиқча оворагарчиликлардан халос қилади деб ҳисоблайсизми? Фикрларингизни изоҳларда қолдиринг!