Сайёранинг энг серёмғир давлатлари рейтинги эълон қилинди...
Дунё бўйлаб иқлим ўзгаришлари ва глобал қурғоқчилик хавфи кенг муҳокама қилинаётган бир пайтда, халқаро метеорология ва иқлимшунослик ташкилотлари сайёрамизнинг энг серёғин мамлакатлари рейтингини очиқлади. Маълумотларга кўра, Жанубий Американинг бетакрор мамлакати — Колумбия йилига ўртача 3 240 миллиметрлик ёғингарчилик миқдори билан дунёда мутлақ пешқадам деб топилди. Хўш, кучли учликдан яна қайси давлатлар жой олди, Африканинг ягона вакили қайси ва нега дунёнинг энг серёмғир нуқтаси жойлашган Ҳиндистон рўйхатнинг юқори поғоналарида йўқ?
Қуйида Ер юзининг энг нам ҳудудлари, табиатнинг бетакрор иқлим мўъжизалари ва серёғин мамлакатлар географияси тафсилотлари билан батафсил танишамиз.
1. Мутлақ пешқадам: Йилига 3 240 мм ёғин ва Колумбиянинг иқлим контрасти
Колумбиянинг ушбу рейтингда биринчи ўринни эгаллаши тасодиф эмас, бироқ бутун мамлакат ҳудуди бир хил ёмғир остида қолган дегани ҳам эмас. Мазкур кўрсаткич мамлакатнинг алоҳида бир нуқтаси эмас, балки бутун миллий ҳудуди бўйича ҳисобланган ўртача йиллик қиймат ҳисобланади.
Йиллик ўртача миқдор: 3 240 миллиметр;
Иқлим хилма-хиллиги: Колумбия ҳудуди табиий контрастларга бой. Мамлакатнинг бир қисмида қуруқ ва иссиқ саванналар жойлашган бўлса, Тинч океани соҳиллари ва Амазонка ҳавзасида жойлашган қисмларида тинимсиз ёғадиган жалалар ва нам тропик ўрмонлар ҳукмронлик қилади.
Ушбу ўзига хос географик жойлашув — иккита океан (Атлантика ва Тинч океани) ҳаво оқимлари ҳамда Анд тоғларининг тўқнашуви Колумбияни сайёранинг энг нам мамлакатига айлантирган.
2. Кучли учлик: Африканинг ягона марвариди ва Океания гиганти
Дунёнинг энг серёғин мамлакатлари шоҳсупасидан яна иккита экзотик ҳудуд жой олди:
2-ўрин — Сан-Томе ва Принсипи (3 200 мм):
Гвинея қўлтиғида жойлашган Африканинг ушбу мўъжаз орол-давлати йилига 3 200 миллиметр ёғингарчилик билан иккинчи поғонани банд этди. Энг ҳайратланарлиси, мазкур оролларда ёмғирли мавсум деярли 9 ой давом этади. Сан-Томе ва Принсипи дунёнинг энг серёғин топ-10 давлатлари рўйхатига кира олган ягона Африка мамлакати ҳисобланади.3-ўрин — Папуа — Янги Гвинея (3 142 мм):
Тинч океанининг жануби-ғарбида жойлашган мазкур улкан давлат йилига ўртача 3 142 миллиметр ёғингарчилик қабул қилади. Тўхтаровсиз ёмғирлар ва қалин чакалакзорлар бу ерда биохилма-хилликнинг максимал даражада сақланиб қолишини таъминлаган.
3. Серёғин мамлакатлар географияси: Қайси минтақалар сув ичида яшайди?
Рейтинг таҳлили шуни кўрсатадики, сайёрамизнинг энг серёмғир давлатлари асосан учта йирик географик минтақада мужассамлашган:
Жануби-Шарқий Осиёнинг денгиз ҳудудлари: Муссон ёмғирлари ва нам океан шамоллари остида яшовчи Индонезия, Бруней ва Малайзия юқори ўринларни эгаллаган.
Жанубий Тинч океани минтақаси: Папуа — Янги Гвинеядан ташқари, кўплаб архипелаглардан иборат Самоа ва Соломон ороллари ҳам тинимсиз ёғингарчиликлар зонаси ҳисобланади.
Марказий Америка белбоғи: Икки қитъани боғлаб турувчи ва тропик ўрмонларга бой бўлган қўшни Коста-Рика ва Панама энг нам мамлакатлар ўнлигидан мустаҳкам ўрин олган.
4. «Ҳиндистон парадокси»: Нега энг нам нуқта бор-у, мамлакат рейтингда йўқ?
Кўпчилик география ихлосмандларида ҳақли савол туғилади: нима учун дунёнинг энг кўп ёмғир ёғадиган машҳур маскани жойлашган Ҳиндистон бу рўйхатнинг етакчилари сафида кўринмайди?
Гап шундаки, Ҳиндистоннинг Мегхалая штатида жойлашган Маусинрам қишлоғи ҳақиқатан ҳам Ер юзидаги энг серёмғир аҳоли пункти (йилига ўртача 11 800 миллиметрдан ортиқ ёғин) сифатида Гиннеснинг рекордлар китобига киритилган.
Аммо тақдим этилган глобал рейтинг алоҳида бир шаҳар ёки тоғли ҳудуд кўрсаткичига эмас, балки бутун мамлакат ҳудуди бўйича ўртача ёғин миқдорига асосланган. Ҳиндистон ҳудуди жуда катта бўлиб, унда улкан қурғоқчил даштлар, Тар чўли ва ёғингарчилик кам бўлган марказий платолар мавжудлиги сабабли, умумий миллий ўртача кўрсаткич сезиларли даражада пасайиб кетган.
Хулоса ва жамоатчилик муносабати
Йилига 3 000 миллиметрдан ортиқ ёғингарчилик қабул қиладиган Колумбия ва бошқа тропик мамлакатлар сайёрамизнинг чинакам «ўпкаси» ва улкан чучук сув манбалари ҳисобланади. Бундай кучли ёғингарчилик бир томондан яшил табиат ва улкан ўрмонларни таъминласа, иккинчи томондан кўчки ва тошқинлар каби мунтазам хавфларни келтириб чиқаради.
Сизнингча, доимий ёмғирли ва нам иқлимда яшаш инсон ҳаёти учун қулайми ёки қуёшли ва қуруқ ҳудудлар афзалми? Ўзингиз кузатган энг кучли ва узоқ давом этган ёғингарчилик қаерда юз берган? Фикрларингизни изоҳларда қолдиринг!
Изоҳлар 0
…