Физиклар қоронғи материя заррачаси бўлиши мумкин бўлган сирли сигнални қайд этди

АҚШнинг Жанубий Дакотадаги ерости лабораториясида жойлашган ЛУХ-Замплин (ЛЗ) тажрибаси илм-фан оламида катта қизиқиш уйғотган ҳодисани қайд этди. Олимлар эҳтимолий қоронғи материя заррачасининг илк тўғридан-тўғри изини топган бўлиши мумкин, гарчи тадқиқотчилар ҳозирча ўта эҳтиёткорлик билан баёнот бермоқда. Бу ҳақда ixbt.com нашри хабар тарқатди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Мазкур натижа 1-сентябрь куни Япониянинг Тендо шаҳрида бўлиб ўтган ТеВ Партикле Астропҳйсикс конференциясида расман тақдим этилди. Қайд этилган сигналнинг статистик аҳамияти 2,6 сигмани ташкил этади. Бу физика оламида расмий кашфиёт деб эълон қилиш учун зарур бўлган 5 сигма чегарасидан сезиларли даражада паст ҳисобланади.

Тажрибанинг ўзига хос жиҳатлари

ЛЗ детектори Санфорд ерости лабораториясида, сирт қатламидан нақд 1,5 километр чуқурликда ўрнатилган. Ушбу улкан қалинликдаги тоғ жинслари қурилмани космик нурлардан ишончли ҳимоя қилади. Детектор ичида эса 10 тонна ўта тоза суюқ ксенон сақланиб, заррачалар унинг ядроси билан тўқнашганда кичик ёруғлик чақнашини ҳосил қилади.

Тадқиқотчилар 2023-йилнинг мартидан 2024-йилнинг апрелига қадар тўпланган 220 кунлик кузатув натижаларини чуқур таҳлил қилишди. Одатдаги қидирувлар 50 килоэлектронволдан паст энергиялар билан чекланса, бу сафар диапазон 270 кэВ гача кенгайтирилди. Маълумотларни таҳлил қилиш жараёнида олимлар барча сунъий хатоликларни четлаб ўтишга ҳаракат қилишди ва натижада ягона тушунарсиз сигнал аниқланди.

ВИMP зарралари ва келажакдаги режалар

Аниқланган тўқнашув энергияси 248 килоэлектронволни ташкил этди. Агар бу сигнал чиндан ҳам қоронғи материяга тегишли бўлса, у ҳолда гап ўнлаб йиллар давомида олимлар қидириб келаётган ВИMP (Веаклй Интерактинг Массиве Партиклес) деб номланувчи заиф ўзаро таъсир қилувчи массив зарралар ҳақида кетаётган бўлади.

Маълумки, қоронғи материя оламдаги барча галактикаларни бир бутун ҳолда ушлаб турувчи ва коинот массасининг қарийб 85 фоизини ташкил этувчи сирли субстанция ҳисобланади. Браун университети олими ва ЛЗ коллаборацияси вакили Рик Гайтскеллнинг сўзларига кўра, тадқиқотчилар буни қоронғи материя деб қатъий таъкидламаяпти, бироқ илмий ҳамжамият билан бўлишишни истаган қизиқарли топилма қайд этилган.

Дунёнинг бошқа йирик илмий марказлари, жумладан Италиядаги Гран-Салсо ва Хитойнинг Цзиньпин лабораторияларидаги шунга ўхшаш тажрибалар ҳали бундай натижани бермаганди. Ҳозирда 250 нафар олим ва муҳандисларни бирлаштирган ЛЗ коллаборацияси ишни давом эттирмоқда. Агар келгусида ушбу сигнал яна такрорланса, бу сўнгги йиллардаги энг улкан илмий ютуқлардан бирига айланиши шубҳасиз.