Кунига иккита банан ейилса, организмда қандай ўзгариш бўлади?

Банан — тез истеъмол қилинадиган, тўйимли ва нисбатан арзон мевалардан бири. У организмни углевод, клетчатка, калий, магний ва B6 витамини билан таъминлайди. Аммо кунига айнан иккита банан ейиш барча касалликларга қарши «сеҳрли формула» эмас.

Соғлом инсон рационида икки банан фойдали газак бўлиши мумкин. Бироқ унинг таъсири бананнинг пишганлик даражаси, кун давомидаги бошқа овқатлар, жисмоний фаоллик ва инсоннинг саломатлигига боғлиқ.

Иккита бананда қанча калория ва шакар бор?

Ўртача катталикдаги битта пишган банан тахминан 110 килокалория, 28 грамм углевод, 15 грамм табиий шакар, 3 грамм клетчатка ва 450 миллиграмм калий беради.

Демак, кунига иккита ўртача банан истеъмол қилинса, организм тахминан:

— 220 килокалория;
— 56 грамм углевод;
— 30 грамм табиий шакар;
— 6 грамм клетчатка;
— 900 миллиграмм калий олади.

Бу миқдор кўпчилик соғлом одамлар учун хавфли эмас. Бироқ бананни одатий овқатга қўшимча равишда истеъмол қилиш ва ушбу калорияларни ҳисобга олмаслик вазн назоратига таъсир қилиши мумкин.

Овқат ҳазм қилиш яхшиланиши мумкин

Банандаги клетчатка ичак ҳаракатини қўллаб-қувватлайди, тўқлик ҳиссини узайтиради ва овқат ҳазм бўлишини секинлаштиради.

Камроқ пишган, яшилроқ бананларда чидамли крахмал кўпроқ бўлади. У ингичка ичакда тўлиқ парчаланмай, йўғон ичакка етиб боради ва фойдали бактериялар учун озуқа вазифасини бажаради. Пишиш жараёнида крахмалнинг бир қисми шакарга айланади, шу сабаб сариқ ва жигарранг доғли банан ширинроқ бўлади.

Бироқ банан ҳаммада ҳам ичак фаолиятини бир хил яхшиламайди. Айрим одамларда кўп миқдорда истеъмол қилиш дам бўлиш, газ тўпланиши ёки қоринда ноқулайлик келтириб чиқариши мумкин.

Калий юрак ва қон босими учун фойдали

Калий асаблар, мушаклар ва юракнинг нормал ишлаши учун зарур минерал ҳисобланади. У организмдан ортиқча натрий чиқарилишини кучайтириши ва қон томирлари деворларининг бўшашишига ёрдам бериши мумкин.

Калийга бой рацион, айниқса тузни кўп истеъмол қиладиган инсонларда, қон босимини пасайтиришга кўмаклашиши мумкин. Бироқ банан гипертонияни даволайди ёки қон босими дориларининг ўрнини босади, деган хулоса нотўғри.

Иккита банандаги тахминан 900 миллиграмм калий кунлик эҳтиёжнинг бир қисмини таъминлайди. Қолган миқдорни сабзавотлар, дуккаклилар, сут маҳсулотлари, ёнғоқ ва бошқа мевалардан олиш мумкин.

Энергия беради, аммо қондаги қандни ҳам оширади

Банандаги углеводлар организм учун тез ва қулай энергия манбаи ҳисобланади. Шу сабаб уни жисмоний машқлардан олдин ёки кейин истеъмол қилиш қулай бўлиши мумкин.

Аммо «банан қондаги қандни мутлақо оширмайди» деган фикр ҳақиқатга тўғри келмайди. Пишган бананнинг гликемик индекси нисбатан паст бўлса-да, унда углевод миқдори сезиларли. Иккита банан биргаликда тахминан 56 грамм углевод беради.

Қандли диабет ёки инсулинга чидамлилик мавжуд бўлса, порция ҳажмини ҳисобга олиш муҳим. Америка диабет ассоциацияси меваларни углевод манбаи сифатида овқатланиш режасига киритиш кераклигини таъкидлайди.

Бананни йогурт, творог, ёнғоқ ёки шакар қўшилмаган ёнғоқ мойи билан истеъмол қилиш тўқлик ҳиссини узайтириши ва углеводларнинг сўрилишини секинлаштириши мумкин.

Машқдан кейин тикланишга ёрдам берадими?

Банан таркибидаги углеводлар машқ пайтида сарфланган энергия захирасини тўлдиришга, калий эса мушак ва асаб фаолиятини қўллаб-қувватлашга хизмат қилади.

Шу сабаб банан спорт билан шуғулланувчилар учун қулай газак бўлиши мумкин. Лекин у мушак тортишишларининг барчасини автоматик равишда тўхтатмайди. Бундай ҳолатга сувсизланиш, ортиқча зўриқиш, магний ёки бошқа электролитлар етишмаслиги ҳам сабаб бўлиши мумкин.

Тўлиқ тикланиш учун бананнинг ўзи эмас, етарли сув, оқсил, уйқу ва мувозанатли овқатланиш ҳам зарур.

Банан кайфиятни дарҳол кўтарадими?

Банан B6 витамини манбаларидан бири. У организмдаги юздан ортиқ ферментатив жараёнларда, шу жумладан модда алмашинуви ва нейромедиаторлар синтезида иштирок этади.

Бироқ иккита банан истеъмол қилиш серотонинни кескин ошириб, стресс ёки тушкунликни бартараф этади, деган даъво илмий жиҳатдан исботланмаган. NIH маълумотига кўра, B6 қўшимчалари ҳам соғлом инсонларда кайфият ёки когнитив фаолиятни сезиларли яхшилаши аниқ кўрсатилмаган.

Банан мувозанатли рационнинг бир қисми сифатида асаб тизимига керакли моддаларни беради, холос. У руҳий саломатлик муаммоларини даволаш воситаси эмас.

Вируслардан ҳимоя қиладими?

Банан таркибида C витамини, B6 витамини, марганец ва турли антиоксидант бирикмалар мавжуд. B6 витамини иммун тизимининг нормал ишлашида иштирок этади.

Лекин кунига икки банан ейиш вирусли инфекция юқишининг олдини олади ёки касалликни даволайди, деган ишончли далил йўқ.

Иммунитет битта маҳсулотга эмас, умумий овқатланиш, уйқу, жисмоний фаоллик, стресс даражаси ва мавжуд касалликларга боғлиқ. Банан бу тизимнинг фақат кичик бир қисми.

Темир танқислиги ҳақидаги даъво нотўғри

Мунтазам чарчоқ ҳақиқатан ҳам темир танқислиги камқонлигининг белгиларидан бири бўлиши мумкин. Аммо банан темирга бой маҳсулот ҳисобланмайди ва уни истеъмол қилиш камқонликни даволамайди.

Темирнинг асосий манбаларига гўшт, денгиз маҳсулотлари, дуккаклилар, исмалоқ, ёнғоқлар ва темир билан бойитилган дон маҳсулотлари киради. Темир танқислиги гумон қилинса, қон таҳлили топшириш ва шифокор тавсиясига амал қилиш керак.

Чарчоқни фақат овқат ёки битта витамин билан изоҳлаш хато: унга уйқу етишмаслиги, қалқонсимон без муаммолари, стресс ва бошқа касалликлар ҳам сабаб бўлиши мумкин.

Иккита банан вазнни оширадими?

Бананнинг ўзи инсонни семиртирмайди. Вазн организм сарфлаганидан кўпроқ энергия мунтазам қабул қилинганда ортиб боради.

Иккита банан тахминан 220 килокалория беради. Агар улар ширинлик, пишириқ ёки бошқа юқори калорияли газак ўрнини босса, рационни яхшилаши мумкин. Агар тўйиб овқатлангандан кейин қўшимча равишда истеъмол қилинса, кунлик калория миқдорини оширади.

Катта кузатув тадқиқотларида банан истеъмоли вазн ортиши билан боғланмаган. Муҳим жиҳат — умумий рацион ва порция ҳажми.

Кимлар эҳтиёт бўлиши керак?

Кўпчилик соғлом одамлар учун кунига иккита банан хавфсиз бўлиши мумкин. Соғлом буйраклар ортиқча калийни сийдик орқали чиқаради.

Бироқ сурункали буйрак касаллиги, буйрак етишмовчилиги ёки қонда калий миқдори юқори бўлган инсонларга банан каби калийга бой маҳсулотларни чеклаш тавсия этилиши мумкин.

ACE ингибиторлари, ангиотензин рецепторлари блокаторлари ёки калийни ушлаб қолувчи сийдик ҳайдовчи дориларни қабул қиладиган одамларда ҳам калий миқдори ортиб кетиши эҳтимоли мавжуд. Бундай ҳолатда рационни шифокор билан келишиш керак.

Хулоса: фойдали, аммо мўъжиза эмас

Кунига иккита банан истеъмол қилиш организмни клетчатка, калий, углевод ва B6 витамини билан таъминлайди. Улар овқат ҳазм қилиш, мушак фаолияти ва умумий рацион сифатини қўллаб-қувватлаши мумкин.

Аммо банан:

— вирусли инфекцияни даволамайди;
— камқонликни бартараф этмайди;
— қон босими дориларини алмаштирмайди;
— барча одамларда қондаги қандни бир хил сақламайди;
— ўзи ёлғиз вазн камайтирмайди.

Энг тўғри ёндашув — бананни турли мевалар, сабзавотлар, оқсил ва соғлом ёғлар мавжуд бўлган мувозанатли рационнинг бир қисми сифатида истеъмол қилиш. Фикрингизни изоҳда қолдиринг ва мақолани танишларингиз ҳамда дўстларингизга Telegram ёки бошқа ижтимоий тармоқларда улашинг!