Иссиқ хонада ухлаш мия фаолиятини қандай сусайтиради? Олимларнинг янги хулосаси

14 ноябр 2026, 22:572 дақиқа ўқиш0

Қанчалик иссиқ хонада ухласангиз, эртаси куни фикрлашингиз шунчалик сустлашади. Илмий тадқиқотлар шуни кўрсатдики, ҳар бир қўшимча даража иссиқлик «мия хиралашуви» (фикрлашнинг лойқаланиши) ва диққатни жамлашдаги қийинчиликлар хавфини оширади. Бунда гап ўта юқори ҳарорат ҳақида ҳам кетаётгани йўқ — тадқиқот иштирокчиларининг ётоқхоналаридаги ўртача ҳарорат тахминан 24°C (75°F) бўлган.

Бу жараён қандай содир бўлади?

Иссиқ хонада ухлаш уйқу сифатини бузади ва эртаси куни миянинг ишлаш тезлиги, хотира ҳамда диққатни жамлаш қобилиятини пасайтиради. Бунга қуйидаги омиллар сабаб бўлади:

Тана ҳароратининг пасайишига тўсқинлик: Инсон чуқур уйқуга кетиши учун тананинг ички ҳарорати тахминан 1°C га пасайиши керак. Хона иссиқ бўлса, организм иссиқликни ташқарига чиқара олмайди ва уйқу юзаки бўлиб қолади.
Мия тикланиш фазаларининг қисқариши: Юқори ҳарорат мия дам оладиган ва хотирани мустаҳкамлайдиган чуқур уйқу ҳамда REM (тез уйқу) фазаларини қисқартиради. Натижада мия эрталабгача тўлиқ тикланмайди.
Когнитив қобилиятларнинг пасайиши: Гарвард олимлари ўтказган тажрибада кондиционерсиз иссиқ хонада (ўртача 26°C) ухлаган талабалар салқин хонада (21°C) ухлаганларга қараганда эртаси куни мантиқий тестларда 13% га ёмонроқ натижа кўрсатган. Айниқса, тезкор қарор қабул қилиш ва мураккаб вазифаларни бажариш қийинлашган.

Уйқу ҳарорати ва унинг таъсири	Кўрсаткичлар ва тафсилотлар
Оптимал ҳарорат	Соғлом катталар учун 16°C — 19°C (баъзан 20–21°C)
Кекса ёшдагилар учун	Бироз илиқроқ ҳарорат (тахминан 20°C–23°C атрофида)
Гарвард тажрибаси натижаси	Иссиқ хонада ухлаганлар мантиқий тестларда 13% га паст натижа кўрсатган

Сифатли ва соғлом уйқу учун амалий тавсиялар

Эрталаб миянинг тиниқ ва тетик ишлашини таъминлаш учун қуйидаги қоидаларга амал қилиш тавсия этилади:

Хонани шамоллатиш: Ухлашдан 15–20 дақиқа олдин деразани очиб, хонага тоза ва салқин ҳаво киритинг.
Табиий матолардан фойдаланиш: Синтетик чойшаб ва кийимлар ўрнига ҳаво ўтказувчи пахта ёки зиғир (лён) матоларини танланг.
Уйқудан олдин илиқ душ: Иссиқ эмас, балки илиқ душ қабул қилиш тери юзасидаги қон томирларини кенгайтиради. Душдан чиққач, тана тезроқ совийди ва уйқуга кетиш осонлашади.

Сиз уйқу пайтида хона ҳарорати қандай бўлишига эътибор берасизми? Хонани салқин сақлаш учун қандай усуллардан фойдаланасиз? Ўз фикрингизни изоҳларда қолдиринг!