Rossiya prezidenti Vladimir Putin Qo‘shma Shtatlarning Venesueladagi xatti-harakatlari fonida hamon ochiq pozitsiya bildirmayapti. The Moscow Times yozishicha, yangi yil ta’tilidan keyingi ilk ommaviy chiqishida Putin Kremlda xorijiy elchilarga ishonch yorliqlarini qabul qilish marosimida Nikolas Maduroning AQSH harbiylari tomonidan qo‘lga olinishi haqida og‘iz ochmagan. Ammo u Venesuelani Rossiyaning “do‘sti” va “ishonchli hamkori” sifatida tilga olgan.
E’tiborli jihati shundaki, Putin Venesuela neftini tashishda foydalanilgan Rossiya “maxfiy floti”ga tegishli tankerlar hibsga olingani haqida ham izoh bermagan. Ya’ni mavzular qatlami katta, lekin javob — sukut.
Shu ruhdagi tanaffus 15 yanvar kuni ham davom etgan: yangi yildagi birinchi brifingda Kreml matbuot kotibi Dmitriy Peskov Venesuela haqida bir og‘iz ham gapirmagani qayd etiladi. Bu ham “tasodif emas, reja” degan taxminlarni kuchaytiradi.
Elchilarga murojaatida Putin esa umumiy fonni qattiqroq chizgan: xalqaro maydondagi vaziyat “tobora yomonlashib borayotgani”ni aytgan. Uning ta’biricha, konsensus va murosali yechim izlash o‘rniga bir tomonlama va xavfli harakatlar ko‘paymoqda, davlatlar o‘rtasidagi muloqot esa ko‘proq “monolog”ga aylanyapti — kimdir o‘z irodasini o‘tkazishni, “hayotga o‘rgatish”ni va buyruq berishni haq deb bilib qolgan.
Biroq Venesuela bo‘yicha ayni shu qattiq bayonotlar aytilmagani jurnalistlar va kuzatuvchilarda savollarni ko‘paytirgan. Chunki operatsiya Maduroga qarshi bo‘lgani aytilyapti: AQSHda giyohvand moddalar savdosini tashkil etishda ayblanib, umrbod qamoq jazosi tahdidi turgan shaxsga nisbatan harakat Moskvada asabiylik uyg‘otgan. Lekin Bloomberg‘ga vaziyatdan xabardor manba aytgan fikrga ko‘ra, Kreml uchun Vashington bilan munosabatlar hozir Venesueladan ham muhimroq.
Manbaga ko‘ra, Kreml Venesueladagi do‘stona rejimning yo‘qolishini “falokat” deb ham qabul qilmayapti. Shu yerda diqqat Eronga buriladi: Bloomberg suhbatdoshi ta’kidlashicha, Eron atrofidagi vaziyat ancha jiddiy — Tramp Tehronga qarshi namoyishchilarni qo‘llab-quvvatlash uchun zarbalar bilan tahdid qilgani ham tilga olinadi. Eron Rossiyaning katta harbiy sheriklaridan biri hisoblanadi: Ukrainada urush boshlanganidan beri 3 milliard dollarlik raketa va dron yetkazib bergani aytiladi. Ammo shu holatda ham Moskva to‘g‘ridan to‘g‘ri aralashmasdan, ehtimol, og‘zaki qo‘llab-quvvatlash bilan cheklanishi mumkinligi haqida fikr bildiriladi.
Trampning Oq uyga qaytishi va Moskva–Vashington munosabatlarida “iliqlashish” alomatlari ko‘rinayotgan bir paytda Rossiya “Amerikaning Venesuela tomonga shamalari”ga nisbatan vazmin munosabatda bo‘lgani haqida nemis siyosatshunosi Feliks Rifer ham gapirgan. U hatto “Rossiya aslida Maduroni avvalroq topshirgan” degan keskin fikrni aytgan. Shu bilan birga, Rifer Rossiyaning xalqaro maydondagi imiji zaiflashganini ta’kidlab, “Rossiyaga umid bog‘lagan odam o‘zini himoya qilishlariga ham umid qilolmaydi” degan xulosani ilgari surgan.
Xulosa qilib aytganda, Moskvadagi sukut oddiy “sharh yo‘q” emasga o‘xshaydi — u hisob-kitobga o‘xshaydi. Kreml bu holatda katta rasmga qarab, Venesuela masalasini Vashington bilan munosabatlar tarozisida yengilroq qo‘yayotganday. Lekin bunday yondashuvning narxi ham bor: bugun sukut saqlagan ittifoqchi, ertaga boshqalar uchun ham “ishonchli qo‘l” sifatida ko‘rinish-ko‘rinishmasligi mumkin.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
