Davos shahrida bo‘lib o‘tgan Jahon iqtisodiy forumida AQSH prezidenti Donald Trampning kuyovi Jared Kushner vayron bo‘lgan G‘azo sektorini qayta qurish bo‘yicha bahsli rejasini ommaga taqdim etdi. Loyiha hududni zamonaviy sayyohlik markaziga aylantirishni ko‘zda tutsa-da, xalqaro hamjamiyat va falastinlik faollar buni «insoniy fojia ustiga qurilgan biznes fantaziyasi» sifatida baholamoqda.
Osmono‘par binolar va eksklyuziv turizm rejasi
Kushner tomonidan taklif etilgan loyihaga ko‘ra, G‘azoning sohil bo‘yi hududlarida hashamatli mehmonxonalar, dam olish maskanlari va ko‘p qavatli turarjoylar qad rostlashi lozim.
- Infratuzilma: Rejada yangi xalqaro aeroport va yirik dengiz porti qurilishi ham o‘rin olgan.
- Qiymati: Vayron bo‘lgan sektorni olti bosqichda tiklash uchun kamida 25 milliard dollar sarmoya zarurligi aytilmoqda.
- Trampning dastagi: AQSH prezidenti ushbu tashabbusni yuqori baholab, uni mintaqaviy barqarorlik kaliti sifatida talqin qildi.
«Imperialistik reja» va mahalliy aholining qarshiligi
Garchi sirtdan ezgu maqsadlarni ko‘zlagandek ko‘rinsa-da, loyiha jiddiy e’tirozlarga sabab bo‘ldi. Falastinlik yozuvchi Syuzan Abulxava buni mahalliy aholini o‘z yeridan siqib chiqarish va qolganlarni arzon ishchi kuchiga aylantirishga qaratilgan «imperialistik fitna» deb atadi.
- Maslahatsiz qaror: Eng muhim jihati shundaki, loyiha tayyorlanish jarayonida falastinliklarning fikri umuman inobatga olinmagan.
- Moliyaviy noaniqlik: Milliardlab dollarlik sarmoya aynan qaysi manbalar hisobidan qoplanishi ochiqlanmagan.
Tinchlik kengashi va BMTga muqobil tuzilma
Ushbu developerlik loyihasi Tramp Davosda taqdim etgan «Tinchlik kengashi» doirasida amalga oshirilishi aytilmoqda. Ammo kengash nizomida G‘azo haqida birorta so‘z yuritilmagan. Ekspertlarning fikricha, bu tuzilma BMTga muxolif ravishda tuzilgan bo‘lib, G‘azoni tiklashdan ko‘ra Trampning shaxsiy geosiyosiy maqsadlariga xizmat qilishi mumkin.
Vayronalar ostidagi haqiqat va genotsid ayblovi
Tanqidchilar Kushnerning «fantaziyalarida» G‘azodagi haqiqiy insoniy fojia va vayronagarchiliklar ko‘lami inobatga olinmaganini ta’kidlamoqda.
- Qurbonlar: 2023 yil oktyabridan buyon 71 mingdan ortiq falastinlik halok bo‘ldi. Hatto 2025 yilgi sulhdan keyin ham qon to‘kilishi to‘xtamagan.
- Vayronagarchilik: Sektordagi binolarning 80 foizi — maktablar, shifoxonalar va turarjoylar yer bilan yakson qilingan.
- Gumanitar inqiroz: 2,3 million aholi qamal sharoitida ochlik va xastaliklar bilan kurashmoqda. BMT Isroilning harakatlarini genotsid deb tan olgan bo‘lsa-da, vaziyat yomonlashishda davom etmoqda.
Manfaatlar to‘qnashuvi gumoni
«The Guardian» nashrining yozishicha, Jared Kushnerning bu faolligi zamirida shaxsiy moddiy manfaatdorlik yotibdi. Taxminlarga ko‘ra, G‘azodagi qurilish ishlari boshlansa, Kushnerga tegishli bo‘lgan «Affinity Partners» investitsiya fondi mislsiz foyda ko‘rishi mumkin. Bu esa insoniy qayg‘u ustida biznes qurish degan ayblovlarni yanada kuchaytirmoqda.
Sizningcha, mahalliy aholining xohish-istaklari inobatga olinmagan bunday «iqtisodiy loyihalar» mintaqada haqiqiy tinchlik o‘rnatishi mumkinmi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
