Portugaliyada prezident saylovining ikkinchi turi keskin intriga emas, balki aniq raqamlar bilan yakunlandi: so‘llarga yaqin Sotsialistik partiya nomzodi Antoniu Joze Seguru raqibi — o‘ta o‘ng Chega yetakchisi Andre Venturadan ancha ustun keldi. Davlat teleradiokompaniyasi RTP hukumat hisob-kitoblariga tayanib, 9-fevralga o‘tar kechasi natijani e’lon qildi.
Ovozlar sanog‘i deyarli to‘liq yakunlangan ma’lumotlarga ko‘ra, 63 yoshli Seguru 66,8% ovoz to‘plagan, 43 yoshli Ventura esa 33,2% atrofida qolgan. Ventura mag‘lubiyatni tan oldi va raqibiga “ajoyib muddat” tiladi, biroq o‘z harakati va partiyasi “tub o‘zgarishlar” uchun kurashni davom ettirishini ham ochiq aytdi — ya’ni “o‘yin tugamadi” degan signal.
Seguruni g‘alaba bilan mamlakatdagi o‘ng markazga yaqin Sotsial-demokratik partiya (PSD) rahbari va bosh vazir Luish Montenegru tabrikladi. Bu tabrik — yangi prezident bilan hukumat o‘rtasida hamkorlik “kanallari ochiq” bo‘lishidan darak beradi.
Endi eng muhim kalendar: 2016 yildan beri ikki muddat prezident bo‘lib kelayotgan Marsel-u Rebelu de Souza hokimiyatni 9 mart kuni topshirishi rejalashtirilgan. Rasmiy ma’lumotlarda ham mandat aynan shu kuni boshlanishi aytilgan. Shunday qilib, PS vakili 2006 yildan beri ilk bor davlat rahbariga aylanyapti — o‘sha paytda sotsialist Jorji Sampayyuning ikkinchi muddati yakunlangan edi.
Bu saylovning birinchi turi 18 yanvarda o‘tgan va 1986 yildan beri ilk bor hech kim 50%dan oshib keta olmagan: Seguru 31,1%, Ventura 23,5% bilan ikkinchi turga chiqqan. Shu fonning o‘ziyoq mamlakatdagi siyosiy “parchalanish”ni ko‘rsatadi — so‘nggi yillarda parlament saylovlari tez-tez takrorlangani ham shu beqarorlikning belgisi sifatida tilga olinadi.
Albatta, Portugaliyada prezident “hammasini hal qiladigan” figura emas: u asosan vakillik (ramziy) rolda bo‘ladi. Lekin qo‘lida jiddiy tormozlar bor — parlament qabul qilgan qonunlarga veto qo‘yishi va muayyan holatlarda parlamentni tarqatib, muddatidan oldingi saylovlar tayinlashi mumkin. Qizig‘i, Rebelu de Souza bu vakolatdan so‘nggi yillarda bir necha bor foydalangani haqida ham manbalar yozgan.
Muxlislarcha aytsak, endilikda Lissabonda “yangi kapitan” bor — ammo uning asosiy missiyasi gol urish emas, jamoani tartibda ushlab turish. Seguruning oldida turgan katta savol: u ramziy lavozim doirasidan chiqmasdan turib, siyosiy barqarorlik va institutlar o‘rtasida ishonchni qanday mustahkamlay oladi? Javobini esa 9-martdan keyingi qarorlar ko‘rsatadi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
