Minnesota atrofidagi “qaynoq nuqta” endi sekin-asta sovuyapti: AQSHning Immigratsiya va bojxona xizmati AYS o‘tkazgan “Metro Serdj” operatsiyasi qisqartiriladi. Bu haqda 12 fevral kuni Oq uyning chegara nazorati bo‘yicha koordinatori Tom Xoman ma’lum qildi. Uning aytishicha, u federal agentlarni shtatdan chiqarish taklifini Prezident Donald Trampga kiritgan va Tramp “erishilgan natijalar”ni inobatga olib, bu qarorga rozi bo‘lgan.
Xoman matbuot anjumanida operatsiya davomida “ko‘p jinoyatchilar” qo‘lga olinganini ta’kidladi va Minnesota endilikda ular uchun “kamroq qulay” maydonga aylanishini aytib o‘tdi. Oq uy esa 4 fevral kuniyoq “Minnesota ko‘chalaridan 4 mingdan ortiq jinoyatchi — noqonuniy muhojirlar olib tashlangani”, ular orasida “qotillar, zo‘ravonlar, banda a’zolari” borligini da’vo qilgan edi.
Bu operatsiyaning ko‘lami oddiy reyd emas, katta “syurpriz-paket” bo‘lgan: “Metro Serdj” paytida Minnesotaga odatdagi taxminan 150 nafar atrofidagi emas, balki yanvar oxiriga kelib minglab federal immigratsiya xodimlari jalb qilingani aytilgan. Reyters ma’lumotida bu raqam taxminan 3 minggacha yetgani keltiriladi.
Eng muhimi, Xoman yana bir bahsli nuqtaga to‘xtaldi: u operatsiya davomida AYS xodimlari kasalxonalarda, boshlang‘ich maktablarda yoki cherkovlarda hech kimni ushlamaganini ta’kidladi. Lekin “bu joylar to‘liq daxlsiz emas”, degan ma’nodagi gapni ham qo‘shib qo‘ydi — ya’ni “jiddiy jamoat xavfsizligi” yoki “milliy xavfsizlik” tahdidi deb baholansa, bunday manzillar ham istisno bo‘lmasligi mumkin.
Operatsiyaning qisqarishi nima uchun aynan hozir boshlandi? Xomanning so‘zlariga ko‘ra, ikki omil ta’sir qilgan: birinchisi — qo‘lga olinganlar soni va “jamoat xavfi” deb baholangan holatlar; ikkinchisi — federal guruhlar tezkor javob kuchlarini chaqirish ehtiyoji keskin kamaygani, ya’ni “agitatorlar” faolligi pasaygani. U hatto “endi qon to‘kilishini istamayman”, deb ham aytgan.
Shu bilan birga, “dam olish” degani — to‘liq ketish degani emas. Reytersga ko‘ra, Xoman avval ham qisman chiqarish boshlanganini aytgan, endi esa qolganlarning katta qismi keyingi hafta ichida o‘z shtatlariga qaytarilishi yoki mamlakat bo‘ylab boshqa hududlarga yo‘naltirilishini bildirdi. Bu esa Tramp ma’muriyatining “chegara xavfsizligi” va “ommaviy deportatsiyalar” kabi maqsadlariga xizmat qilishi aytilyapti.
Minneapolisdagi yanvar voqealari esa bu mavzuni oddiy statistikadan chiqarib, juda og‘riqli nuqtaga olib keldi. Turli xabarlarda federal agentlar bilan to‘qnashuvlar, ommaviy noroziliklar kuchaygani, eng keskin holat sifatida esa Minneapolisda ikki nafar AQSH fuqarosi — Rene Gud va Aleks Pretti halok bo‘lgani tilga olinadi. Shu voqealar jamoatchilik g‘azabini yanada qo‘zg‘atgan.
Minnesota gubernatori Tim Uols esa operatsiyaga qarshi bir necha bor chiqish qilib, uning oqibatlarini ochiq aytib keldi. U iqtisodiy zarar, maktablar va kundalik hayotga bosim, odamlarda federal hokimiyatga ishonch susayishi, muhojir jamoalarda qo‘rquv va uzoqqa cho‘ziladigan ruhiy iz qolishini ta’kidladi. “Tiklanishning uzun yo‘li endi boshlanadi”, degan mazmundagi gapi ham shu kunlarda yana yangradi.
Uolsning asosiy xavotiri — bu jarayon bolalar xotirasida “bir umrlik kadr” bo‘lib qolishi mumkinligi. Kattalar uchun bu siyosat, bahs, raqamlar; bola uchun esa sinfdoshining bir kuni yo‘q bo‘lib qolgani — va tamom, shu sahna miyaga muhrlanadi. Bunday signallar faqat gubernatordan emas, mahalliy siyosatchilar va jamoat vakillaridan ham yangrayapti.
Endi e’tiborli savol shu: keyin nima bo‘ladi? Bir taraf “operatsiya tugaydi” deydi, ikkinchi taraf “oddiy immigratsiya tekshiruvlari baribir davom etadi” deb ochiq qo‘yyapti. Demak, Minnesota misoli boshqa shtatlarga ham “ssenariy” bo‘lib ketishi mumkin: agentlar bir joydan chiqadi, boshqa joyda paydo bo‘ladi. Xulosa shunday: shovqin pasayishi mumkin, lekin mavzu hali uzoq vaqt kun tartibidan tushmaydi.
Muxlislargacha aytganda: bu o‘yinning ikkinchi bo‘limi boshlanyapti — kimdir “himoya”ni kuchaytiradi, kimdir “hujum”ni. Endi esa eng muhim narsa: kuch bilan emas, qonun va hisobdorlik bilan muammoni hal qilishga o‘ta oladimi — shuni vaqt ko‘rsatadi.
