Qirg‘izistonda oxirgi kunlardagi eng ko‘p muhokama qilinayotgan qarorlardan biri — Qamchibek Tashiyevning lavozimdan ozod etilgani. Prezident Sadir Japarov bu mavzuda yana bir bor ochiq gapirdi va “shoshilinch” ko‘ringan qaror ortida nima turganini o‘zicha tushuntirdi.
Japarovning aytishicha, u Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi rahbarini ishdan olish haqida farmon imzolashdan oldin, avvalo do‘stiga qo‘ng‘iroq qilgan. Vazir-emas, hamkasb-emas — aynan “do‘stim” deb atagan. Suhbatda mamlakat ichidagi vaziyatni tushuntirgan, keyin esa qaror qabul qilganini bildirdi.
“Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi rahbari lavozimidan ozod etish to‘g‘risida qaror qabul qilishdan oldin do‘stimga qo‘ng‘iroq qildim, bu yerda yuz berayotgan vaziyatni tushuntirdim, uni lavozimidan ozod etayotganimni aytdim va shundan keyin qaror qabul qildim”, — dedi Sadir Japarov “Xabar” agentligiga bergan intervyusida.
Prezident bu qadamini “do‘stini saqlab qolish” deb izohladi. Uning ta’birida, Tashiyevning atrofidagi ayrim shaxslar — “oqsoqollarmi, ko‘ksoqollarmi, har qalay” — uni to‘g‘ri yo‘ldan og‘dirishi mumkin edi. Ya’ni Tashiyevning nomi “niqob” sifatida ishlatilib, parlament deputatlari, davlat amaldorlari va jamoatchilikka tanilganlarga “general tomonga o‘tinglar”, degan mazmunda murojaatlar boshlangan.
"Chunki uning atrofida bo‘lganlar — ularni 'oqsoqollar' deymizmi yoki 'ko‘ksoqollar', har holda ular do‘stimni to‘g‘ri yo‘ldan og‘dirishar edi. Ular Qamchibek Tashiyev nomi bilan niqoblanib, parlament deputatlari, mas’ul davlat xizmatchilari va jamoatchilikka tanilgan shaxslarga: 'General tomonga o‘tinglar', deb murojaat qila boshlashgan”, — deya qo‘shimcha qildi Japarov.
Japarov shu nuqtada xavotirini yashirmadi: agar Tashiyev lavozimda qolganida, bunday chaqiriqlar yanada kuchayishi ehtimoli bor edi. Bu esa davlat apparati ichida ham, jamiyatda ham bo‘linish, qarama-qarshilik va turli “frontlar” paydo bo‘lishi xavfini oshirardi. Prezidentning xulosasi qat’iy: barqarorlik — hammasidan ustun.
“Shuning uchun do‘stimni lavozimidan ozod etishga majbur bo‘ldim. Davlatdagi barqarorlik men uchun hamma narsadan ustun”, — dedi u.
Shu o‘rinda bir narsa aniq: gap faqat kadr almashinuvida emas, siyosiy vaziyatni “tartibda ushlab turish” haqida ketyapti. Xalqaro manbalar ham bu qarorni jamiyatdagi ehtimoliy bo‘linishlarning oldini olish, xavfsizlik tizimini qayta jamlash kontekstida yorityapti.
Voqealar rivojiga kelsak, Tashiyev 13 fevralga o‘tar kechasi xorijdagi davolanishni muddatidan oldin yakunlab, Qirg‘izistonga qaytgani xabar qilindi. Ommaviy axborot vositalariga ko‘ra, u “Manas” aeroportiga tushganidan keyin darhol mashinaga o‘tirib ketgan, jurnalistlar savol berib ulgurmagan.
Eslatib o‘tamiz, Qamchibek Tashiyev 10 fevral kuni lavozimidan ozod etilgan edi. Uning o‘zi esa bu qarorni kutilmagan, deb baholagan.
Qisqasi, Japarovning logikasi shunday: do‘stlik — do‘stlik, lekin davlat — “bosh liga”. Siyosatda hissiyotga erk bersangiz, keyin jamiyatni “pley-off”ga olib chiqish qiyin bo‘ladi. Endi asosiy savol — bu qaror haqiqatan ham ichki barqarorlikni mustahkamlaydimi yoki aksincha, yangi tortishuvlarga sabab bo‘ladimi. Vaqt ko‘rsatadi, lekin hoziroq bitta narsa ma’lum: Qirg‘izistonda kun tartibi juda tez o‘zgaryapti.
