Eron poytaxtidagi yo‘l kameralari va mobil aloqa tizimlarining buzib kirilishi Tehron uchun haqiqiy "raqamli shok" bo‘ldi. Isroil va AQSH razvedkasining bu qadar erkin harakat qilgani Eronni o‘z kiber-himoya tizimini tubdan qayta ko‘rib chiqishga majbur qilmoqda. Zamin.uz ekspertlar taxmin qilgan yangi "kiber-qalqon" rejasini tahlil qiladi.
Razvedka ma’lumotlari sizib chiqishidan so‘ng, Eron hukumati strategik obyektlar atrofidagi raqamli infratuzilmani to‘liq izolyatsiya qilishga kirishdi. Mana kutilayotgan asosiy o‘zgarishlar:
1. "G‘arb texnikasidan voz kechish" — Texnologik tozalash
Eron kiber-xavfsizlik xizmati mamlakatdagi strategik ahamiyatga ega bo‘lgan barcha davlat idoralari va harbiy obyektlardagi G‘arb davlatlarida ishlab chiqarilgan (Cisco, Juniper, HP kabi) tarmoq qurilmalarini almashtirishni boshlagan.
- Yechim: Ularning o‘rni mahalliy dasturiy ta’minot yoki Xitoy va Rossiyaning "ishonchli" texnologiyalari bilan to‘ldirilishi kutilmoqda.
2. "Ichki internet" va izolyatsiya (Air-gapping)
Yo‘l kuzatuv kameralarining buzib kirilishi ularning global tarmoqqa ulangani xato bo‘lganini ko‘rsatdi.
- Yangi tartib: Endilikda poytaxtdagi kuzatuv tizimlari va harbiy aloqa vositalari umumiy internetdan butkul uzilib, faqat ichki, yopiq tarmoqda (Intranet) ishlaydi.
3. IT mutaxassislarini "filtrlash"
Aloqa minoralari va kameralarga kirish uchun ichki xodimlarning yordami kerak bo‘lgani haqidagi taxminlar mavjud.
- Chora: Davlat idoralaridagi tizim administratorlari va IT xodimlari qaytadan jiddiy tekshiruvdan o‘tkaziladi. "Ichki josuslik"ka qarshi kurash kuchaytiriladi.
4. Muqobil aloqa tizimlari
Mobil aloqa minoralarining ishdan chiqarilishi Eronni sun’iy yo‘ldosh orqali ishlaydigan va jammerlarga (to‘sqinlik qiluvchi qurilmalar) chidamli maxsus harbiy aloqa kanallarini yaratishga undaydi.
Mutaxassislar fikri
Siyosatshunoslarning fikricha, Tehron endi nafaqat raketalar, balki "kiber-qurol" poygasida ham faol bo‘lishga intiladi. Biroq, texnologiyalar jadal rivojlanayotgan davrda 100 foizlik himoyani ta’minlash — imkonsiz vazifa bo‘lib qolmoqda.
Sizningcha, raqamli asrda davlat sirlarini saqlashning eng ishonchli yo‘li nima: yuqori texnologiyali himoyami yoki eskicha, "qog‘oz va qalam" usulimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
