Tabiat nafaqat go‘zallik, balki inson salomatligi va hayoti uchun kutilmagan xavf-xatarlar manbai hamdir. Yangi e’lon qilingan infografika ma’lumotlariga ko‘ra, biz eng ko‘p qo‘rqadigan hayvonlar hamisha ham eng xavflisi bo‘lib chiqmaydi. Zamin.uz jahondagi eng asosiy «qotil» hayvonlar va ular keltirib chiqaradigan fojialar tahlili bilan tanishtiradi.
Insoniyat uchun eng katta xavf tug‘diruvchi mavjudotlar reytingida yirik yirtqichlar emas, balki ko‘zga zo‘rg‘a ko‘rinadigan hasharotlar yetakchilik qilmoqda. Quyida har yili minglab odamlarning o‘limiga sabab bo‘luvchi hayvonlar haqidagi taxminiy, ammo dahshatli raqamlar keltirilgan.
1. Chivinlar — sayyoramizning eng xavfli «qotillari»
Ming yillardan buyon beozorgina ko‘ringan chivinlar inson uchun eng katta dushman bo‘lib kelmoqda. Ular har yili taxminan 760 ming kishining hayotiga nuqta qo‘yadi.
- Bezgak (Malyariya): O‘lim holatlarining 80 foizi aynan Anopheles turkumidagi chivinlar tarqatadigan bezgak bilan bog‘liq bo‘lib, u har yili yarim millionga yaqin bolaning vafotiga sabab bo‘lmoqda.
- Boshqa xavfli kasalliklar: Aedes aegypti kabi chivin turlari orqali yuqadigan Denge va sariq isitma, shuningdek, yapon ensefalitidan yana 100 ming kishi hayotdan ko‘z yummoqda.
2. Zaharli ilonlar va «sovuq» statistika
Ilonlar insonlardagi eng kuchli qo‘rquvlardan birini keltirib chiqarishi bejiz emas. Ular ro‘yxatimizda ikkinchi o‘rinda turadi.
- Yillik ko‘rsatkich: Taxminiy hisob-kitoblarga ko‘ra, zaharli ilonlar hujumidan yiliga 100 ming kishi halok bo‘ladi.
- Noaniqlik: Ko‘pgina holatlar chekka qishloqlarda yuz bergani uchun, asl raqamlar bundan ham yuqori bo‘lishi mumkin. Shunisi hayratlanarliki, ilonlar ro‘yxatdagi o‘zidan keyingi barcha hayvonlar birgalikda o‘ldiradigan odamlardan ham ko‘proq qurbon berishga sababchi bo‘ladi.
3. Kutilmagan «dushmanlar»: Itlar va shilliqqurtlar
Biz uy hayvoni sifatida qadrlaydigan vafodor do‘stlarimiz ham, afsuski, xavf manbaiga aylanishi mumkin.
- Quturish xavfi: Itlar bilan bog‘liq o‘limlarning aksariyati tishlashdan emas, balki ular orqali yuqadigan quturish kasalligi tufayli sodir bo‘ladi.
- Parazitlar: Chuchuk suv shilliqqurtlari shistosomoz kasalligini tarqatish orqali har yili 14 000 kishining umriga zomin bo‘lmoqda.
Xulosa: Nega biz yirtqichlardan ko‘proq qo‘rqamiz?
Shov-shuvli xabarlar va dahshatli filmlar qahramonlari — akulalar va bo‘rilar aslida ro‘yxatning eng oxirgi pog‘onalarini egallaydi. Bu ular xavfsiz degani emas, balki ulardan saqlanish nisbatan osonligini anglatadi.
«Ko‘pchilik sher bilan bir xonada qolishdan ko‘ra chivin bilan qolishni afzal ko‘radi, ammo achchiq haqiqat shundaki, yirik yirtqichdan qochish mumkin, lekin ko‘zga ko‘rinmas parazitlar va virus tashuvchi hasharotlardan yashirinish imkonsizdir.»
Sizningcha, inson salomatligi uchun eng katta xavf qaysi mintaqalarda yuqori? Bunday xavfli kasalliklardan saqlanish uchun qanday choralar ko‘rish zarur deb hisoblaysiz?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
