Yaqin Sharq uzra urush olovlari tobora balandroq ko‘tarilayotgan bir paytda, dunyoning eng taniqli siyosatshunoslari va ekspertlari dahshatli oqibatlardan ogohlantirmoqda. Chikago universiteti professori Jon Mirshaymerning so‘nggi chiqishi xalqaro hamjamiyatda katta shov-shuvga sabab bo‘ldi. Zamin.uz ushbu siyosiy tahlil va mintaqa kelajagiga oid xavotirli bashoratlarni taqdim etadi.
Taniqli olim Jon Mirshaymerning fikricha, AQSH va Eron o‘rtasidagi bevosita to‘qnashuv Yaqin Sharq xaritasini tubdan o‘zgartirib yuborishi mumkin. Ekspert jurnalist Deniyel Devis bilan suhbatda Tehronni zaif deb hisoblovchilarni qattiq xato qilayotganlikda aybladi. Uning ta’kidlashicha, Eron hukumati o‘ta ziyrak, bilimli va eng muhimi, o‘z qo‘lida hal qiluvchi "kozir"larga ega.
Ikki davlat uchun ekzistensial tahdid
Mirshaymerning bashoratiga ko‘ra, agar harbiy harakatlar nazoratdan chiqib ketsa, Eronning javob zarbalari mintaqadagi ikki yirik davlat — Saudiya Arabistoni va BAAning to‘laqonli jamiyat sifatida Yer yuzidan yo‘q bo‘lib ketishiga sabab bo‘ladi.
- Qat’iyat va imkoniyat: Eron rasmiylari o‘z suverenitetini himoya qilish yo‘lida raqiblarining energetika va ijtimoiy infratuzilmasini butunlay vayron qilishga tayyor.
- Chekinish vaqti keldi: Olim Vashingtonni vaziyatni yanada keskinlashtirmasdan, ortga qaytish va diplomatik yechim izlashga chaqirmoqda.
Global iqtisodiy falokat ostonasida
Janubiy Pars gaz koniga berilgan zarbalardan so‘ng, jahon bozorida neft narxining 115 dollargacha ko‘tarilishi shunchaki boshlanishi bo‘lishi mumkin.
- Inflyatsiya to‘lqini: Yoqilg‘i narxining oshishi zanjirli ravishda oziq-ovqat va kundalik ehtiyoj mollarining keskin qimmatlashiga olib keladi.
- Iqtisodiy turg‘unlik: Butun dunyo bo‘ylab iqtisodiy o‘sish sekinlashadi, bu esa millionlab insonlarning hayotiga tahdid soladigan global inqirozni keltirib chiqaradi.
Trampning so‘nggi "koziri"
Oq uyning hozirgi rahbari Donald Tramp vaziyatning naqadar xavfli ekanini anglab yetgan ko‘rinadi. Isroil bosh vaziriga neft-gaz obyektlariga hujum qilmaslik bo‘yicha berilgan "taqiq" ham aynan shu xavotirlar natijasidir. Biroq Mirshaymerning fikricha, hozirda vaziyatni nazorat qilish kaliti AQSH prezidentining qo‘lida emas.
Ekspert xulosasi: "Biz hozir o‘ta xavfli nuqtadamiz. Har bir keyingi qadam vaziyatni yanada murakkablashtiradi va chekinish yo‘llarini yopib qo‘yadi".
Aziz muxlislar, sizningcha, AQSH va Eron o‘rtasidagi bu qarama-qarshilik tinchlik yo‘li bilan hal etiladimi? Dunyo iqtisodiyoti neft va gaz narxlarining bunday keskin o‘sishiga bardosh bera oladi deb o‘ylaysizmi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
