Yaqin Sharqdagi siyosiy va harbiy keskinlik ortib borayotgan bir paytda, jahon hamjamiyati diqqat markazida turgan ikki yirik davlat yetakchilari o‘rtasida muhim muloqot bo‘lib o‘tdi. Isroil Bosh vaziri idorasi vakilining The Times of Israel nashriga ma’lum qilishicha, Benyamin Netanyaxu va AQSH Prezidenti Donald Tramp telefon orqali Erondagi urush harakatlari hamda mintaqadagi joriy vaziyatni atroflicha muhokama qilishgan.
Yopiq majlis arafasidagi muloqot
Ushbu qizg‘in suhbat Isroilda xavfsizlik masalalariga bag‘ishlangan o‘ta muhim va mahfiy yig‘ilish oldidan uyushtirilgan. Netanyaxu 17 may kuni Quddus kuni munosabati bilan o‘tkazilgan vazirlar mahkamasi yig‘ilishida Oq uy rahbariga qo‘ng‘iroq qilish niyati borligini oldindan ma’lum qilgan edi.
“Men uning Xitoyga amalga oshirgan safari taassurotlarini hamda boshqa dolzarb masalalar bo‘yicha fikr-mulohazalarini tinglamoqchiman. Oldimizda juda ko‘p ehtimoliy ssenariylar mavjud va biz ularning har qandayiga to‘liq shay holatdamiz”, — deya ta’kidlagan Isroil hukumati rahbari.
Eronga yangi va kuchliroq zarbalar tayyorlanmoqda
Vaziyatning naqadar jiddiy ekanini The New York Times gazetasining xabari ham tasdiqlaydi. Nashrning Yaqin Sharqdagi rasmiy manbalarga tayanib yozishicha, Vashington va Tel-Aviv Eronga qarshi yangi, ancha kuchliroq harbiy amaliyotlarga tayyorgarlikni boshlab yuborishgan. Bu galgi reja Eronning harbiy obyektlari va muhim infratuzilma tizimlarini yanada agressiv tarzda bombardimon qilishni ko‘zda tutadi.
Amerika rahbarining fikricha, Erondagi harbiy mojaroning asosiy qismi, ya’ni qariyb 70-75 foizi amalda o‘z yakuniga yetib bo‘lgan.
Tinchlik muzokaralari uchun 5 tadan shart
Shu hafta ikkala tomon ham urushni to‘xtatish va muzokaralar stoliga qaytish uchun o‘zlarining qat’iy talablarini ilgari surishdi. Lekin tomonlarning pozitsiyalari o‘rtasidagi farq juda katta.
Eron tomonining talablari:
Harbiy harakatlarni zudlik bilan to‘xtatish (jumladan, Livanda ham);
Tehronga qarshi barcha iqtisodiy sanksiyalarni bekor qilish;
Muzlatib qo‘yilgan barcha moliyaviy aktivlarni ozod etish;
Urush oqibatida ko‘rilgan ulkan moddiy zararni qoplab berish;
Ho‘rmuz bo‘g‘ozi ustidan Eronning to‘liq suverenitetini tan olish.
AQSH va Vashingtonning qarshi talablari:
Eron tomonidan kompensatsiya, to‘lov va aktivlarni qaytarish bo‘yicha barcha da’volardan voz kechilishi;
Tehron ixtiyoridagi 400 kg uran xom ashyosini Qo‘shma Shtatlarga topshirishi;
Eron hududida faqatgina bitta yadroviy inshoot faoliyatiga ruxsat berilishi.
Amerika tomoni harbiy hujumlarning batamom to‘xtatilishi Eronning ushbu shartlarni bajarishi va muzokaralar jarayoni qanday kechishiga to‘g‘ridan to‘g‘ri bog‘liq bo‘lishini uqtirmoqda. Mintaqada haqiqiy tinchlik o‘rnatilishi yoki urush alangasi yanada kuchayishi ushbu shartlar ustidagi muzokaralar natijasiga bog‘liq bo‘lib turibdi.
Sizningcha, tomonlar ushbu keskin shartlar ostida tinchlik kelishuviga erisha oladilarmi yoki vaziyat yanada murakkablashadimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
