Si Jinping KXDRga tarixiy ikki kunlik davlat tashrifini yakunladi

Osiyo qit’asi va global geosiyosat olamida ulkan aks-sado bergan tarixiy va shov-shuvli voqelik yakuniga yetdi. Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Jinping Koreya Xalq Demokratik Respublikasiga (KXDR) uzoq kutilgan ikki kunlik rasmiy davlat tashrifini muvaffaqiyatli yakunladi. Bu Xitoy rahbarining Shimoliy Koreya tuprog‘iga (2019 yilning iyun oyidagi tashrifidan keyin) amalga oshirgan ikkinchi oliy darajadagi safari bo‘ldi. Eng muhimi, mazkur missiya Si Jinpingning 2026 yildagi ilk xorijiy tashrifi sifatida tarix sahifalaridan joy oldi. Ushbu oliy uchrashuv ikki qudratli davlat o‘rtasida 1961 yilda imzolangan «Do‘stlik, hamkorlik va o‘zaro yordam to‘g‘risida»gi tarixiy shartnomaning qutlug‘ 65 yillik yubileyiga bag‘ishlandi.

Okean orti va G‘arb OAVning diqqat markazida bo‘lgan ushbu safar Shimoliy Koreyaning o‘ziga xos diplomatik protokoliga xos tarzda, misli ko‘rilmagan maksimal tantanavorlik, dabdaba va chuqur ramziylik muhitida o‘tdi. Ikki davlat yetakchilari global maydondagi eng muhim va dolzarb xalqaro masalalar bo‘yicha bir xil va yakdil qarashlarga ega ekanliklarini butun dunyoga namoyish etib, ikki tomonlama sheriklik aloqalarini yanada chuqurlashtirishning strategik rejalarini belgilab oldilar.

Pxenyandagi uchrashuvlarning batafsil xronologiyasi

2026 yil 8 iyun:

• Ilk uchrashuv: Rais Si Jinpingning shaxsiy samolyoti Pxenyan xalqaro aeroportiga muvaffaqiyatli qo‘ndi. Yuksak martabali mehmon va uning rafiqasi Pen Liyuan xonimni aeroport chiqishida KXDR yetakchisi Kim Chen In va uning rafiqasi Li Sol Chju katta ehtirom bilan kutib olishdi.

• Minglar namoyishi: Mamlakatning bosh maydoni — Kim Ir Sen nomidagi maydonda ulug‘vor kutib olish marosimi tashkil etildi. Unda maxsus faxriy qorovul, harbiy orkestr, qo‘shinlarning tantanali paradi hamda qo‘llarida ikki davlat bayroqlari, go‘zal gullar va yo‘lboshchilarning ulkan portretlarini tutib turgan minglab pxenyanliklar ishtirok etdi. Butun shahar ko‘chalari bayram libosiga burkandi.

• Muzokaralar va ziyofat: Ikki mamlakat yetakchilari dastlab «yakkama-yakka» yopiq formatda, so‘ngra keng qamrovli delegatsiyalar ishtirokida rasmiy maslahatlashuvlar o‘tkazdilar. Kechqurun esa «Mokran» hashamatli qarorgohida oliy darajadagi davlat ziyofati uyushtirilib, unda abadiy do‘stlik, mintaqaviy barqarorlik va sotsialistik g‘oyalar uchun qadahlar ko‘tarildi. Kun dasturi KXDRning eng sara badiiy va musiqiy jamoalarining maftunkor konsert dasturi bilan yakunlandi.

2026 yil 9 iyun:

• Do‘stlik xotirasi: Tashrifning ikkinchi kunida Si Jinping Yaponiya bosqinchiligiga qarshi yelkama-yelka turib kurashish xotirasi va urushda halok bo‘lgan xitoylik jasur ko‘ngilli askarlar sharafiga qad ko‘targan Xitoy-Koreya do‘stlik minorasini ziyorat qilib, gulchambarlar qo‘ydi.

• Nutq va yakun: Xitoy rahbari Koreya Mehnat partiyasi Kadrlar tayyorlash markaziy oliy maktabining tinglovchilari qarshisida ma’ruza qildi. Shundan so‘ng, yakuniy muzokaralar bo‘lib o‘tdi va ikki davlat o‘rtasida amaliy hamkorlikni kengaytirishga qaratilgan ko‘plab muhim hujjatlar imzolandi. Kechqurun Xitoy delegatsiyasi rasmiy kuzatish marosimidan so‘ng Pxenyanni tark etdi.

Ikki yetakchidan muhim bayonotlar va imzolangan kelishuvlar

Oliy darajadagi muloqot davomida Si Jinping Xitoy va KXDR aloqalari vaqt va tarix sinovlaridan mardonavor o‘tgan «yengilmas do‘stlik» ekanini tizimli ravishda qayd etdi. U tashqi gegemonizm va imperialistik bosimlarga qarshi birgalikda kurashish, davlatlar suvereniteti hamda hududiy yaxlitlikni qat’iy himoya qilish zarurligini, shuningdek, aloqalarni «yangi cho‘qqilar»ga olib chiqish vaqti kelganini bildirdi.

O‘z navbatida, Kim Chen In ham Pekinni Pxenyanning «eng muhim strategik hamkori» va mamlakat tashqi siyosatidagi eng ustuvor yo‘nalish deb e’lon qildi. Ushbu samimiy tashrif uchun minnatdorlik bildirgan Shimoliy Koreya rahbari, xalqaro maydondagi barcha muhim va bahsli masalalarda Pxenyan hamisha Pekinni so‘zsiz qo‘llab-quvvatlashiga va’da berdi.

NATIJADA TOMONLAR QUYIDAGI ENG ISTIQBOLLI SOHALARDA HAMKORLIKNI KЕNGAYTIRISHGA KЕLISHIB OLDILAR:

• Iqtisodiyot va savdo: O‘zaro tovar ayirboshlash hajmini oshirish, investitsiyalar oqimi va iqtisodiy integratsiyani kuchaytirish.

• Agrar soha: Qishloq xo‘jaligini rivojlantirish, oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash va xalqaro sanksiyalar oqibatlarini birgalikda yengish.

• Infratuzilma: Yirik yo‘llar qurilishi, energetika tizimlarini yangilash va dengiz portlari imkoniyatlarini kengaytirish.

• Tibbiyot va ilm-fan: Sog‘liqni saqlash, zamonaviy farmatsevtika va innovatsion tibbiy texnologiyalar almashinuvi. Yuqori texnologiyalar, ta’lim tizimi va malakali kadrlar tayyorlash.

• Gumanitar soha: Madaniyat, turizm, sport loyihalari va ikki el yoshlari o‘rtasidagi doimiy almashinuvlar.

Iqtisodiy va geosiyosiy kontekst tahlili

Iqtisodiy jihatdan olib qaraganda, Xitoy Shimoliy Koreya iqtisodiyotida mutlaq ustuvor mavqega ega bo‘lib, KXDR tashqi savdo aylanmasining qariyb 90 foizini bir o‘zi ta’minlab kelmoqda. Global pandemiya va xalqaro sanksiyalar tufayli yuzaga kelgan qisqa muddatli pasayishlardan so‘ng, bugungi kunda ta’minot zanjiri to‘liq qayta tiklandi. Ikki o‘rtada temir yo‘l va aviaqatnovlar faol ishga tushdi. Mutaxassislarning fikricha, ushbu tashrif yakunlari bo‘yicha ish boshlaydigan qo‘shma loyihalar Shimoliy Koreya iqtisodiyotini uzil-kesil barqarorlashtirishga xizmat qiluvchi muhim «qutqaruv halqasi» va poydevor bo‘ladi.

Geosiyosiy nuqtayi nazardan esa, ushbu tashrif KXDR va Rossiya aloqalari harbiy-siyosiy sohada juda kuchli darajada mustahkamlanib borayotgan bir davrga to‘g‘ri keldi. Ko‘plab xalqaro siyosiy tahlilchilar Si Jinpingning ushbu yurishini Pekinning Koreya yarim orolidagi o‘z an’anaviy kuchli ta’sirini saqlab qolish hamda Pxenyanning Moskva tomon haddan tashqari og‘ib ketishining oldini olishga qaratilgan juda donishmand va strategik yurishi sifatida baholashmoqda. Garchi KXDRning bahsli yadro va raketa dasturlari rasman ochiq muhokama qilinmagan bo‘lsa-da, ekspertlar bu mavzu yopiq eshiklar ortida atroflicha ko‘rib chiqilganiga shubha qilishmayapti.

Ikki davlat o‘rtasidagi do‘stlik rishtalari 70 yildan ortiq boy tarixga ega bo‘lib, Xitoy 1950–1953 yillardagi Koreya urushi davrida shimolliklarga hal qiluvchi harbiy yordam bergan edi. Bugungi kunda ham ushbu ittifoq mintaqada tinchlikni saqlashning bosh omili bo‘lib xizmat qilmoqda. KXDR davlat OAVlari ushbu tashrifni «buyuk xalqlarning tarixiy birligi» deya e’tirof etdi.

Xalqaro siyosatdagi eng so‘nggi dramatik o‘zgarishlar, global rahbarlarning uchrashuvlari va mintaqamizdagi eng qaynoq eksklyuziv yangiliklarni hamisha Zamin sahifalarida biz bilan birgalikda kuzatib boring!