Fir’avnlar ko‘z surmasi ortidagi haqiqat nima: 4000 yillik sirlar ochildi

Qadimgi Misr freskalarida fir’avnlar va malikalar ko‘z atrofiga qora chiziq surtgan holda tasvirlanadi. Buni ko‘pchilik oddiy go‘zallik belgisi deb bilgan, ammo zamonaviy tadqiqotlar uning aslida ancha murakkab vazifaga ega bo‘lganini ko‘rsatdi.

Fransuz olimlari Filipp Valter va Kristian Amatore tomonidan o‘tkazilgan tadqiqotlarda surma tarkibida laurionit va fosgenit kabi sintetik qo‘rg‘oshin birikmalari aniqlangan. Bu qadimgi misrliklar kimyoviy jarayonlarni juda erta davrlarda o‘zlashtirganini anglatadi.

Tadqiqotlarga ko‘ra, qo‘rg‘oshinning kichik dozalari organizmda immunitetni kuchaytiruvchi jarayonlarni faollashtiradi. Shu sababli surma faqat kosmetika emas, balki ko‘z kasalliklariga qarshi himoya vositasi sifatida ham xizmat qilgan.

Nil daryosining har yilgi toshqinlari infeksiyalar tarqalishiga sabab bo‘lgan. Shu sharoitda surma ko‘zni kon’yunktivit va traxoma kabi kasalliklardan asragan. Ushbu amaliyot keyinchalik qo‘shni hududlarga ham tarqalgan.

Surma shuningdek diniy ramziy ma’noga ega bo‘lib, Xor ko‘zi bilan bog‘langan va insonni kasallik hamda yovuzlikdan himoya qiladi, deb ishonilgan. Shu tariqa tibbiyot va e’tiqod bir-biri bilan uyg‘unlashgan.

Qadimgi misrliklar turli minerallar va tuzlardan foydalanib, murakkab kosmetik tarkiblar tayyorlagan. Bu usullar vaqt o‘tishi bilan tizimli tibbiy amaliyotga aylangan.

Shu bilan surma nafaqat go‘zallik, balki sog‘liqni saqlashning ham muhim qismi bo‘lgan va butun jamiyat tomonidan keng qo‘llanilgan.