Ukraina va Janubiy Koreya o‘rtasidagi mojaroga AQSH aralashadimi?

Ukraina va Janubiy Koreya o‘rtasida so‘nggi haftalarda avj olgan jiddiy diplomatik ziddiyat xalqaro ekspertlar diqqat markazida turibdi. Janubiy Koreya 8 oktyabr kuni Kiyevdagi elchisini rasman chaqirib olganidan so‘ng, munosabatlar so‘nggi yillardagi eng og‘ir bo‘hronga yuz tutdi.

Ukrainaning sobiq tashqi ishlar vaziri Pavel Klimkin 9 oktyabr kuni Deutsche Welle (DW) nashriga bergan intervyusida mazkur diplomatik boshiberk ko‘chadan chiqishning yagona yo‘li — Vashington vositachiligi va zudlik bilan yangi elchi tayinlash ekanini bildirdi.

«Amerikaliklarni jalb etish eng mantiqiy qadam bo‘ladi»

Pavel Klimkin Janubiy Koreyaning global siyosatdagi o‘ziga xos pozitsiyasini inobatga olgan holda, muammoni hal qilish uchun AQSHning ta’sir dastaklaridan foydalanishni taklif qildi:

• Vashingtonning Seuldagi ta’siri: «Amerikaliklarni jarayonga jalb qilish juda mantiqiy qadam bo‘lardi. Ularning u yerdagi mavqei va aloqalari ancha mustahkam, kim bilan qanday gaplashishni bilishadi. AQSH bu vositachilikni juda mohirona bajara oladi», — deya ta’kidladi diplomat;

• Boshqa ittifoqchilar ehtimoli: Sobiq vazir nomini ochiqlamagan boshqa sheriklar ham yordam berishi mumkinligini hamda ba’zi hamkorlar parda ortida allaqachon ish boshlagan bo‘lishi mumkinligini istisno etmadi;

• Bir yildan beri bo‘sh yotgan elchi kursisi: Klimkin Ukrainaning Seulda bir yildan ortiq vaqt davomida favqulodda va muxtor elchisi yo‘qligini katta strategik xato deb baholadi va muloqotni qayta tiklash uchun zudlik bilan elchi tayinlanishi shartligini bildirdi.

Mojaro ildizi: Shimoliy koreyalik asirlar va Zelenskiyning bayonoti

Kiyev va Seul o‘rtasidagi keskinlik kutilmaganda emas, aniq bir rezonansli voqea ortidan boshlandi:

• BMT minbaridagi chiqish (23 sentyabr): Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy BMT Bosh Assambleyasidagi nutqida 2025 yil yanvar oyida Kursk viloyatida asirga olingan ikki nafar shimoliy koreyalik askar Janubiy Koreyaga topshirilganini ommaga e’lon qildi;

• Maxfiylikning buzilishi va Seulning g‘azabi: Janubiy Koreya tomoni bu kelishuv qat’iy sir tutilishi kerak bo‘lganini bildirib, rasmiy Kiyevdan zudlik bilan uzr so‘rashni talab qildi;

• TIVlarning tortishuvi va elchining qaytarib olinishi: Ukraina tashqi ishlar vaziri Andrey Sibixa kelishuv ikki tomonlama turlicha talqin qilinganini aytib, bahs matbuotga chiqib ketganidan afsus bildirdi. Biroq Janubiy Koreya tashqi ishlar vaziri Cho Xyon Ukrainaning uzrini yetarli emas deb hisobladi va 8 oktyabrda Seul Kiyevdagi elchisini ortga chaqirib oldi.

Xavfsizlik va vizasiz rejim savol ostida

Diplomatik inqiroz ikki davlatning bo‘lajak strategik rejalariga ham zarba bermoqda:

• Murakkab munosabatlar balansi: Seul Moskva bilan aloqalarni batamom uzgani yo‘q — ayrim yo‘nalishlarda sanksiya qo‘llasa, boshqalarida savdo va hamkorlikni saqlab qolmoqda;

• To‘xtab qolgan muzokaralar: Mojaro sabab ikki mamlakat o‘rtasidagi muhim xavfsizlik shartnomalari va Ukraina fuqarolari uchun Janubiy Koreyaga vizasiz tartibni joriy etish masalalari noma’lum muddatga muzlatib qo‘yildi.

Vaziyatning keyingi rivoji Kiyevning Seul bilan bevosita yoki AQSH ishtirokida yangi murosa yo‘lini topa olishiga bog‘liq bo‘lib turibdi.